مقاله

جاسوسي اينترنتي و جاسوسي رايانه اي

آيدا حسيني فر^۱

چکیده

 مقاله ی حاضر سعی در ارائه ی تعریفی از جاسوسی رایانه ای و جاسوسی اینترنتی با تاکید بر تمایزهای آنها دارد.از آنجا که جاسوسی جرم است و جاسوسی رایانه ای و اینترنتی هم جز جرایم محسوب شده و اساسا جرم یک آنومی اجتماعی است یعنی یک بی اخلاقی است,لذا در این مقاله سعی شده تا از منظر دورکیمی به این جرم(جاسوسی) نگاه شود و با اشاره به انواع جاسوسی و جاسوسان به شناختی از اهداف و مقاصد اقدام به جاسوسی پرداخت.

واژگان کلیدی

آنومی, بی اخلاقی , جاسوسی ,رایانه ای ,اینترنتی ,انگیزه, هک ,فضای مجازی

 

مقدمه

در تحقيقي كه از يك ميليون كامپيوتر در سطح جهان به عمل آمد مشخص شد كه 30 ميليون برنامه جاسوسي در آنها به كار رفته است. با اين وصف مي‌توان گفت در هر كامپيوتر حداقل 30 نرم‌افزار جاسوسي هست كه كليه اطلاعات لازم را به مراكزي كه آنها را طراحي كرده‌اند ارسال مي‌كند(صمدی,1386) به راستی دلیل این امر چیست؟چرا باید رفتار آدمی در دنیای اینترنت نیز تحت نظارت باشد؟

انسان همیشه مایل است قدرت داشته باشد.مایل است به پیروزی دست یابد,یکی از راه های کسب قدرت در محاربه ها و رقابت ها آگاهی از وضعیت طرف مقابل است.اساسا شناخت به انسان قدرت پیش بینی می دهد و به دنبال قدرت پیش بینی انسان خود را مجهز کرده و به موفقیت می رسد.همین روال در دنیای اینترنت جریان دارد تازه آن هم با شیوه های آسان تر که ارمغان پیشرفت فن آوری و قابلیت های فضای مجازی است.اما آیا به هر شیوه ای باید به این قدرت پیش بینی دست یافت؟آیا تحت نظارت بودن امری نامطلوب نیست؟آیا حق هرآدمی نیست که خصوصی های خود را داشته باشد؟به دلیل همین نسبی بودن یعنی تابع شرایط و قدرت بودن منفعت و ضرر دستیابی به اطلاعات است که این امر یعنی شناخت و دستیابی به اطلاعات فرد یا افراد یا کشور,بدون اجازه و آگاه کردن آنها دستیابی غیر مجاز به اطلاعات محسوب شده یعنی یک جرم به نام جاسوسی.با پیدایش رایانه و بعد هم اینترنت دامنه ی این جرم به فضای مجازی و دنیای فناوری هم کشیده شد و همانطور که اینترنت در بدو پیدایش با اهداف نظامی سیاسی همراه بود,جاسوسی هم به دنبال دستیابی به اطلاعات نظامی, سیاسی و حتی شناخت ویژگی های فرهنگی – اجتماعی,با اهداف سیاسی دنبال می شد.در گذشته وقتی پادشاه یک کشور قصد فتح و استعمار کشوری را داشت برای شناخت مردم آن کشور و افزایش قدرت پیش بینی رفتارهای آنان و آماده سازی ارتش خود برای رویارویی با آنها,به خواندن اسطوره های آن کشور می پرداخت.حال امروزه این شناخت به همان نیت ولی با ابزار و راه های متفاوت به شیوه ای مجرمانه انجام می شود.پس جاسوسان هدف رایج که همان افزایش ضریب پیروزی و قدرت است را قبول دارند ولی از ابزار و روش های نا به هنجار استفاده می کنند.بنابراین جاسوسی یک بی اخلاقی است وباید از این منظر به شناخت انگیزه های آن رسید یعنی به نوعی آسیب شناسی جرایم رایانه ای پرداخت.

 

رویکرد نظری

همانطور که اشاره شد یکی از اهداف اصلی این مقاله انگیزه شناسی و یا به بیانی دیگر شناخت علل اقدام به جاسوسی اینترنتی و رایانه ای است.اما برای شناخت این انگیزه ها به رویکرد آنومی اجتماعی دورکیم استناد کرده و سعی بر این است که با در نظر گرفتن محورهای مشخصی از مباحث آسیب شناسی وآنومی دورکیم به علل و عوامل مشوق جاسوسی اینترنتی و رایانه ای پرداخت.

بحث آنومی اجتماعی جز مباحث اصلی آسیب های اجتماعی است و در مورد آسیب های اجتماعی نیز نظریه های مختلف و از مناظر جامعه شناسی و روانشناسی ارائه شده است برای مثال چند نظریه ی معروف آسیب های اجتماعی,نظریه های روانشناسی کژرفتاری هستند مانند:نظریه ی قانونی جرم شناسی,نظریه ی اثباتی و رفتاری,نظریه زیستی کژرفتاری و نظریه ی رفتاری بزهکاری هستند.اما در مورد کژرفتاری مهمترین نظریه های موجود جامعه شناختی عبارتند از نظریه ی آنومی اجتماعی مرتن,نظریه ی فشار روانی اجتماعی,نظریه ی آنومی لی و نظریه ی آنومی اجتماعی دورکیم است که آنومی را مترادف بی اخلاقی میگیرد و دقیقا به دلیل همین تعریف از آنومی است که این نظریه را به عنوان رویکرد نظری در بررسی جاسوسی سایبر به کار گرفته ام.

نظریه ی آنومی اجتماعی دورکیم

تنها واژه ی کلیدی که دورکیم برای آنومی به کار برده است dere glemebt  در خودکشی است.اما همین کلمه ی آنومی در متون انگلیسی و دیگر زبانهای ملهم از جامعه شناسی امریکایی بنابر تعاریف جامعه شناسان انگلیسی زبان -  که عمدتا هم متاثر از پارسونز هستند - غالبا به عنوان یک وضع و یا حالت بی هنجاری,بی قاعده گی (عدم انتظار) یا آشفتگی (تضاد)هنجاری تعریف شده است(کوثری55:1385)

اما آنومی به عنوان dere glemebt  بیانگر وضعیت انحراف اخلاقی یا چیزی یکسان با گناه است.(کوثری56:1386) در ادامه ی مقاله در بخش شناسایی انگیزه های جاسوسی و حتی در سطح گسترده تر یعنی جرایم رایانه ای و اینترنتی به همین انحراف اخلاقی و یا بی اخلاقی اشاره خواهد شد.

کلا در متون مختلف ازانجیل و تالیفات متالهان مسیحی گرفته تا تعریف یونانیان باستان,از آنومی به گناه,بی قانونی,کفر و بد کیشی  تعبیر شده است اما در بین این تعابیر,تعبیری که به نظریه ی دورکیم نزدیک تر باشد معنای انحراف اخلاقی است نه معنای بی هنجاری.

آنومی از نظر دورکیم مترادف جنبه های منفی و متضاد جنبه های مثبت دوتایی های: انحطاط اخلاقی – سلامت اخلاقی,گناه – اطاعت,توهین به مقدسات – احترام به مقدسات,آنارشی – نظم و قاعده مندی,تخطی از قوانین – پیروی از قوانین ,بی عدالتی – عدالت,اخلاق – بی اخلاقی و بیماری – سلامت است.در کل آنومی متضاد اخلاق است و اخلاق از نظر دورکیم چیزی نیست جز التزام (احساس تکلیف,وظیفه و تعهد نسبت به قواعد) و مطلوبیت(احساس مطلوب و مفید بودن قواعد).

بنابر این آنومی عبارتست از حالتی که در آن قواعد اجتماعی(هنجارها) برای عاملان الزام آور نیستند و پیروی از آنها برایشان مطلوبیتی ندارد(کوثری83:1385)

پس از واژه شناسی آنومی و معنای آن در نظر دورکیم برای پیگییری بحث به سه محور اساسی که از نظریه ی دورکیم استخراج کرده و در مقاله از زاویه ی این 3 محور به بررسی جاسوسی اینترنتی و رایانه ای خواهم پرداخت,اشاره می کنم:

1)دورکیم معتقد است "افراد هنگامی با وضعیت بی هنجاری روبرو می شوند که نظام اخلاقی مناسبی وجود نداشته باشد و در چنین شرایطی تشخیص نمی دهد که چه رفتاری مناسب و چه رفتاری غیر مناسب است" (ریتزر79:1385)

2)انحراف همیشه به معنی واقعی خطا و اشتباه نیست بلکه جامعه در شرایطی است که آن را پذیرا  نمی شود و آسیب می پندارد (ورسلی12:1378) مثل سقراط که در زمان خودش به جرم منحرف کردن جوانان به مرگ محکوم شد.

3)آنومی به منزله ی بی اخلاقی است.بی اخلاقی که همزمان همه ی عرصه های زندگی اجتماعی,نه تنها عرصه ی اقتصادی را فرا گرفته است.(کوثری 83:1385)

 

 

تعریف جاسوسی رایانه ای و جاسوسی اینترنتی

پیش از آنکه به تعریف جاسوسی رایانه ای و اینترنتی بپردازم ابتدا لازم می دانم  به تعریفی از جرم رایانه ای و تاریخچه ی آن در ایران و جهان اشاره کنم:

جرم رایانه ای و جرم سایبر

یکی از ابعاد مهم تعریف جرم محدودیت مکان است اما رایانه به دلیل غلبه بر محدودیت مکان فیزیکی وفضای مجازی هم به دلیل ویژگی فرامکانی بودن,ارائه ی تعریف مشخص از جرم رایانه ای را با سختی مواجه کرده است.در بسیاری از موارد تفکیک بین جرم رایانه ای و جرم اینترنتی سخت بوده و در ابتدای مواجهه با این قبیل جرایم,همه ی آنها به عنوان جرم اینترنتی در نظر گرفته می شدند در حالی که به عقیده ی من جرم رایانه ای,جرمی است که به وسیله ی(واسطه) رایانه انجام می شود مثل دزدی,کلاهبرداری,جاسوسی و اما جرم اینترنتی جرمی است که در فضای مجازی رخ می دهد و اساسا قابلیت های فضای مجازی و خصیصه های آن مثل دیجیتالی بودن و حافظه ی مجازی بستر تولید جرایم جدید و یا رشد جرایم و تغییر شکل آنهاست.

 بنا بر یافته های من, صاحب نظران عرصه ی امنیت فضای سایبر و جرایم رایانه ای تفکیک واضحی بین جرم رایانه ای واینترنتی قائل نمی شوند و جرم اینترنتی را ادامه ی جرایم رایانه ای می دانند که  "با به کارگیری مخابرات,مودم,ماهواره,شبیه سازی و مجازی سازی محیط دیجیتال,دامنه ی جرایم رایانه ای به کل فضای سایبر تسری یافت" (حسن بیگی 185:1384)

لازم به ذکر است که در یک تعریف از جرم رایانه ای(اینترنتی) به دو نوع اشاره شده است:

"جرم رايانه ای بر دو نوع است : در تعريف محدود جرمی که در فضای مجازی رخ می دهد جرم رايانه ای است و بر اساس اين ديدگاه، اگر رايانه ابزار و وسيله ارتکاب جرم باشد آن جرم را نمی توان در زمره جرائم رايانه ای قلمداد کرد.
در تعريف گسترده هر فعل يا ترک فعلی که در يا « از طريق » يا « به کمک سيستم های رايانه ای » رخ می دهند جرم رايانه ای قلمداد می شود .از اين ديدگاه جرايم به 3 دسته تقسيم می شوند :
1- رايانه موضوع جرم: در اين دسته از جرائم رايانه و تجهيزات رايانه ای ،موضوع جرائم سنتی (کلاسيک) مثل سرقت، تخريب تجهيزات و ... هستند.
2- رايانه واسطه جرم: رايانه وسيله و ابزار ارتکاب جرم است و از آن برای جعل مدرک ، گواهينامه و ... استفاده می شود.
3- جرائم محض رايانه ای: دسته سوم جرائم محض جرائمی مانند هک يا ويروسی کردن که صرفا در فضای مجازی اتفاق می افتد."( فتاحی,1366)

 با این وصف مهمترین و اولین تعریف ارائه شده در مورد جرایم رایانه ای ,تعریف سازمان همیاری اقتصادی و توسعه (OECD)  در مورد سه گروه ازجرایم رایانه ای است:

1)جرایم اقتصادی مربوط به رایانه (کلاهبرداری رایانه ای,جاسوسی رایانه ای و خرابکاری رایانه ای)

2)جرایم مربوط به رایانه علیه حقوق فردی,خصوصا علیه حریم خصوصی شهروندان(همانطور که دورکیم به بی اخلاقی در تمام عرصه های زندگی اجتماعی اشاره می کند)

3)جرایم مربوط به رایانه علیه منافع جمعی مثل جرایم علیه امنیت ملی.علیه کنترل جریان فرامرزی داده ها,علیه تمامیت رویه های رایانه ای و شبکه های داده ای-ارتباطی یا علیه مشروعیت دموکراتیک مصوبات پارلمان درمورد رایانه.(زیبر19:1384)

آخرين تعريف بين‌المللي پذيرفته‌شده در مورد جرمشناسي سايبر، توسط يك كارشناس آي‌تي آمريكايي به نام جايشن‌كار در سال ۲۰۰۷ ارايه شده كه معتقد بود"جرم‌شناسي سايبر، مطالعه‌ي دلايل ايجاد جرم در فضاي مجازي و تاثيرات آن بر جهان فيزيكي است."

تقريباً يك سال پيش، واژه‌ي جرم‌شناسي سايبر براي نخستين بار توسط شركت مك‌آفي توليدكننده‌ي ويروس‌كشهاي قوي كامپيوتري استفاده شد كه در گزارش پايان سال ۲۰۰۶ خود، اصطلاح "جرم شناسي مجازي" را به كار برد. نخستين كنفرانس در اين زمينه نيز با ميزباني اسپوكان ولي آمريكا به تاريخ اكتبر ۲۰۰۶ برگزار شد.نخستين كتابي كه مستقيماً به موضوع جرايم اينترنتي و كامپيوتري اشاره كرد، توسط آدامسكي در سال ۱۹۹۸ با نام "جرايم وابسته به كامپيوتر، تهديدها و فرصتها" نوشته شد. او يك نويسنده‌ي فنلاندي بود كه تحت حمايت موسسه‌ي اروپايي جلوگيري و كنترل جرم، كتاب خود را نوشت(ضیابري,1386)

منشاء پيدايش جرم کامپيوتری واينترنتی به قضيه رويس برمی گردد؛ او که بعد از بی مهری مسئولان يک شرکت فروش عمده ميوه و سبزی، به عنوان حسابدار آنها انتخاب می شود از طريق کامپيوتر اقدام به حسابرسی کرده و با تغيير قيمت ها و تنظيم درآمد جنس ، مبلغی از مرجع آن را کاهش و به جای خاص واريز می کند.
رويس با ظرافت خاصی قيمت ها را تغيير می داد ، بعد از آن با نام 17 شرکت محل و طرف قرارداد ، چک های جعلی صادر و از آن حساب برداشت می کرده به طوری که در کمتر از 6 سال بيش از يک ميليون دلار بدست آورده است امابه علت نداشتن مکانيزم برای توقف اين روند، رويس خودش را به محاکم قضايی معرفی می کند و به 10 سال زندان محکوم می شود .بدين ترتيب زمينه پيدايش جرم رايانه ای شکل می گيرد و دادگاه را به تدوين قوانين مدون وا می دارد.

 اولين جرم اينترنتی در ايران در تاريخ 26 خرداد 1378 به وقوع پيوست. يک کارگر چاپخانه و يک دانشجوی کامپيوتر در کرمان اقدام به جعل چک های تضمينی مسافرتی کردند و چون تفاوت و تمايزی چندان بين جرم کامپيوتری و جرم اينترنتی وجود ندارد، عمل آن ها به عنوان جرم اينترنتی محسوب می شود.
بعد از اين بود که گروههای هکر موسوم به گروه مش قاسم و ... ،جرم های ديگری را مرتکب می شدند، مواردي چون جعل اسکناس ، اسناد و بليط های شرکت های اتوبوسرانی ، جعل اسناد دولتی از قبيل گواهينامه ، کارت پايان خدمت ، مدرک تحصيلی و جعل چک های مسافرتی و عادی بخشی از اين جرايم اينترنتی هستند.(قابل دسترسی در سايت p30 world )

 

جاسوسی رایانه ای واینترنتی

"از ديد بين‌المللي جاسوس فردي است كه به طور مخفي يا با مشخصات جعلي، اطلاعاتي در منطقه عملياتي طرف محاربه كسب مي‌نمايد يا تلاش در كسب آن دارد و هدف او ارسال آن اخبار براي دشمن است."(باشگاه اندیشه)

آنچه در معنای جاسوس نهفته این است که میل به آگاهی و کسب اطلاعات انگیزه ی اولیه ی این امر است حال این آگاهی در اختیار گروه یا سازمان با غرائض خاصی قرار می گیرد(یعنی با اهداف و مقاصد سیاسی,نظامی است) و یا به نوعی سرگرمی و ارضای حس کنجکاوی فردی بدل می شود(هیجان دسترسی به اطلاعاتی که از آن منع شده اند و اجازه ندارند دست یابند که در این صورت بیشتر یک فضولی است تا یک جرم ) بعد مهم مفهوم جاسوسی فاش کردن اطلاعات به دست آمده است آن هم برای فرد یا افرادی که در مقابل صاحب اطلاعات قرار گرفته و او تمایلی به آگاهی آن طرف مقابل از اطلاعاتش ندارد.

بر طبق تعریف ارائه شده ی سازمان همیاری اقتصادی و توسعه,جاسوسی رایانه ای در دسته ی جرایم اقتصادی قرار می گیرد اما به عقیده ی من با توجه به انگیزه های سیاسی نظامی و ماهیت عمل جاسوسی,جاسوسی رایانه ای را هم باید در دسته ی جرایم علیه امنیت ملی(دسته ی سوم) قرار داد و هم با استناد به مفهوم بی اخلاقی در نظریه ی آنومی دورکیم,در ددسته ی دوم یعنی جرایم علیه حقوق فردی.در اینجا به هکرها نزدیک می شویم .نمی توان ادعا کرد که اعمال هکرها تماما با نیت جاسوسی است زیرا همانطور که هکرها با فنون خود به عنوان مزدور در اختیار جاسوسی اینترنتی قرار می گیرند بلکه جاسوسان اینترتنی هم مایل به کسب فنون هک و کسب یاری ازهکرهاهستند.

اساس پیدایش هک ,جاسوسی اینترنتی نیست و بسیاری از هکرها هم با انگیزه های" تقویت ایمنی داده ها,غلبه بر سیستم های ایمنی,لذت برن از نفوذ به بانکهای مهم داده و مطرح شدن بین دوستان یا در مطبوعات" (زیبر46:1384) و" تمایل شدید به یادگیری نحوه ی کار رایانه, یافتن راهی برای ورود مخفیانه به آنها و پیدا کردن سوراخ های امنیتی سیستمها,هیجان خواندن اطلاعاتی که می دانند اجازه دیدن آنها را ندارند یا انجام کاری که می دانند قانونی نیست"(كريم بيگي,1386)

) (یعنی تماماانگیزه هایی متفاوت ازانگیزه های جاسوسی) اقدام به هک می کنند یعنی همان بی اخلاقی که دورکیم آن را در تمام عرصه های زندگی اجتماعی می داند (نه فقط عرصه های اقتصادی) نکته ی دیگر که سبب تمایزهک و جاسوسی می شود این است که هک  تنها راه جاسوسی نیست.

با در نظر گرفتن 2نوع جرم رایانه ای در تعریف گسترده ی آن باید گفت که جاسوسی رایانه ای و اینترنتی در هر سه دسته قرار می گیرند یعنی هم رایانه موضوع جاسوسی است یعنی هدف دستیابی به اطلاعات رایانه است,هم رایانه واسطه ی جاسوسی است یعنی جاسوسان از رایانه به عنوان ابزار جاسوسی استفاده می کنند ودر دسته ی سوم هم جاسوسی رایانه ی و اینترنتی جز جرائم محض رایانه ای به شمار می روند مثل هک که یکی از انواع راه های جاسوسی است.

اما آنچه در مسائل حقوقی جاسوسی ,سبب خلا قانون شده است این است که جاسوسی جز آن دسته از جرایمی هستند که وسایل در ارتکابشان شرط نیست.

انواع  جاسوسی رایانه ای و جاسوسی اینترنتی

پیش از پرداختن به انواع جاسوسی ها باید ذکر کنم که این تفکیک انواع جاسوسی بر مبنای روش های ارتکاب جرم انجام شده است.یعنی ملاک تفکیک نوعی از نوعی دیگر,روش مورد استفاده بوده است و می بینیم که زمانی که جاسوسی از طریق نصب برنامه بر روی کامپیوتر در فضای مجازی رخ می دهد دقیقا نقطه ی تفکیک 2 نوع عمده ی جاسوسی اینترنتی و رایانه ای است که من بدان قائل هستم.

اما زیبر در صحبت از روش ارتکاب جاسوسی این چنین به 4 نوع آن اشاره می کند.

1)"رایج ترین راه جاسوسی رایانه ای,کپی کردن فایل های داده است به خصوص در زمینه ی برنامه هایی که به تعداد انبوه تولید و به فروش می رسند.در خصوص برنامه هایی که به تعداد انبوه تولید نمی شوند و دیگر داده ها,کپی کردن عمدتا به وسیله ی برنامه های کمکی یا به وسیله ی برنامه های خود ساخته,صورت می گیرد"

2)"نوع دیگر جاسوسی رایانه ای,جاسوسی سنتی است که آن هم به دو دسته ی جاسوسی شخصی سنتی جاسوسی فنی سنتی تقسیم می شود:

جاسوسی شخصی سنتی:روش های این نوع جاسوسی عبارتند از "رشوه دادن به کارمندان یا اخاذی از آنها,فرستادن مامور در قالب کارمند تازه وارد برای دوره های کوتاه کاری(این روش به سلام-خداحافظ معروف است) یا به وسیله ی مصاحبه با کارمندان شرکت مورد نظر که در جستجوی کار جدید به سراغ آگهی های دروغین می آیند و در ضمن مصاحبه وضعیت فعلی کارشان هم توصیف می کنند.

جاسوسی فنی سنتی:"روش های فنی سنتی تحصیل اطلاعات ذخیره شده درکامپیوتر نیز بر مبنای 1.سرقت فایل های داده,2.اتصال یک کابل مخفی به کامپیوتر مورد نظر یا3. نصب  بخش انتقال دهنده در سیستم کامپیوتر مورد نظر صورت گرفته است.روش دیگر سوءاستفاده از داده هایی است که تاریخ اعتبار آنها گذشته است,شامل موارد:1.جستجو در سطل زباله برای یافتن برگه های چاپ شده یا کاغذ کاربن هایی که در تهیه ی چند نسخه از یک نوشته به کار رفته است 2.نوترها یا دیسکت های که برای مبادله ی خامل های داده به کار رفته ولی محتویات آنها کاملا محو نشده است 3.برداشتن داده هایی که کارمند بعد از اتمام کارش در قسمت ذخیره داده های مورد نیاز برای مراجعه های بعدی کامپیوترش ذخیره می کند."

3)برداشت داده از طریق فرکانس:دستیابی به میدان های الکترونیکی و فرکانسی تولید شده ی پایانه های رایانه ای و شنود و تحلیل و حتی ضبط آنها با استفاده از امکانات استاندارد صوتی و تصویری که با قیمت ارزان به دست می آید به راحتی در یک ماشین نزدیک مرکز رایانه قابل جاسازی است.

4)استفاده از سیستم های مخابراتی:در این نوع,نفوذ به مراکز داده جهت دسترسی غیر مجاز به اطلاعات به روشهای خاصی صورت می گیرد: 1.استفاده از گذرواژه (به ویژه اگرمدت زمان طولانی تغییر نکند) 2.استفاده از تماسهای تلفنی دروغین و 3.شنود و استراق سمع از طریق جمع آوری میکروهای سرگردان ارسالی از ماهواره ها یا ایستگاه های زمینی و نفوذ به کامپیوترهای حاوی داده ها

و نوع پنجم جاسوسی که در واقع جاسوسی اینترنتی است و خود دارای انواع و شیوه های متفاوت است:

5)کسب اطلاعات از طریق1.معرفی برنامه هایی که از راه نصب نرم افزارها و یا حین گردش افراد در محیط وب وارد کامپیوترشخصی آن ها شده و تا زمانی که کاربر به شبکه جهانی وصل است، اطلاعاتی را که روی هارد دیسک او ذخیره شده است برای پایگاههای مطلوب خویش میفرستند(افراسيابي,1386)

"در تحقيقي كه از يك ميليون كامپيوتر در سطح جهان به عمل آمد مشخص شد كه 30 ميليون برنامه جاسوسي در آنها به كار رفته است. با اين وصف مي‌توان گفت در هر كامپيوتر حداقل 30 نرم‌افزار جاسوسي هست كه كليه اطلاعات لازم را به مراكزي كه آنها را طراحي كرده‌اند ارسال مي‌كند. بسياري از برنامه‌هاي جاسوسي  از طریق  کلیک OK   یا NO   پیامهای مزاحم به رايانه‌ها راه پيدا می کنند. پس از يك كليك، اين نرم‌افزار اجازه نفوذ يافته و مستقيماً خود را در قسمت سخت‌افزار پنهان مي‌نمايد. البته همه برنامه‌هاي جاسوسي آنقدرها مؤدب نيستند."

بعضي از اين برنامه‌هاي جاسوسي، بدون هيچ مجوزي و تنها به خاطر ساختار قدرتمند خود مي‌توانند حين دسترسي يك رايانه به اينترنت، به درون آن نفوذ كرده و به اجراي مقاصد خود بپردازند. حتي پس از نصب اين برنامه‌ها نيز تقريباً هيچ اثري در كاربري ديده نمي‌شود. تنها برخي از آنها هستند كه باعث كند شدن احتمالي سرعت رايانه يا معرفي برخي آدرس‌هاي غيرمعمول مي‌شوند.

اثرات اين برنامه‌ها نيز جالب است. هر چند نرم‌افزارهاي مذكور اكثراً در ظاهر، بي‌خطرند ولي حتي همين نرم‌افزارهاي بي‌خطر نيز كارهاي غيرقانوني انجام مي‌دهند. ساده‌ترين حالت اين است كه تمامي عادات كاربر را شناسايي و در جمع‌آوري اطلاعات مربوط به اين عادات به شركت‌هاي هدايتگر كمك مي‌نمايد.

روش‌هاي مخرب نرم‌افزارهاي جاسوسي، از سطح ورود به اطلاعات شخصي كاربر و استفاده غيرمجاز از آنها آغاز شده و به آسيب‌رساني به كامپيوترها مي‌انجامد. برخي از آنها با جمع‌آوري كليه اطلاعات شخصي آنها را كپي‌برداري كرده و به اطلاع هدايتگر‌هاي خود مي‌رسانند. برخي بي‌ادبتر بوده و اطلاعات شخصي را به طور گسترده پخش مي‌كنند.

مشكل ديگري كه اين نرم‌افزارها ايجاد مي‌كنند، تضعيف سيستم‌هاي امنيتي و آماده ساختن آنها براي حملات هكرهاست، به اين معني كه اين نرم‌افزارها نوعي نقش بي‌حس‌كنندگي را ايفا مي‌كنند و خاصيت بازدارندگي را از ويروس‌كش‌ها و ديگر برنامه‌هاي دفاعي سلب مي‌كنند."( صمدی,1386)

 

 2." بررسی ایمیل های شخصی و سازمانی و3. گزارش عملکرد « وب گردی» ِ کاربران و سرویس دهی ارائه دهندگان خدمات اینترنتی به شرکت ها و سازمان های ذی نفع و به عبارت دیگر مشاهده دقیق عملکرد کاربران و سرویس دهندگان اینترنت به مالکان این دنیای شیشه ای"(افراسيابي,1386)از دیگر راه ها و انواع جاسوسی اینترنتی است.

 

 

پس تفکیک انواع جاسوسی به این شکل می باشد

 

 

                                                              کپي كردن فايلها

                                كامپيوتري               جاسوسي سنتي(شخصي و فني)

                                                               برداشت از طريق فركانس

    جاسوسی                                             استفاده از سيستمهاي مخابراتي  جاسوسي

 

                                                              بررسي ايميل هاي شخصي

                                 اينترنتي                مشاهده ي دقيق عملكرد كاربران

                                                             نصب نرم افزار

 

 پس از ارائه ی تعریف از جاسوسی و معرفی انواع آن به شناخت دلایل و انگیزه های آن با ملاک قرار دادن مرتکبان جاسوسی پرداخته خواهد شد.

 

جاسوسان و انگیزه های جاسوسی

قطعا به دنبال هر عملی انگیزه و قصدی وجود دارد.جاسوسی هم مستثنی نیست و تمام جاسوسان با انگیزه و هدفی به دنبال کسب اطلاعاتی که اجازه ی دستیابی به آن را ندارند هستند.

زیبر هدف اصلی جاسوسی کامپیوتری را تنها به "برنامه های کامپیوتری"  محدود کرده است و دلیل آن را هم "افزایش 55 میلیارد دلاری بازار جهانی فروش برنامه های کاپیوتری که شامل نرم افزار های خود ساخته نمی شوند,می داند."(زیبر35:1384) در حالی اگر دورکیمی به جاسوسی نگاه کنیم و آن را به مثابه ی یک آنومی در فضای مجازی در نظر بگیریم دیگر فقط به هدفی که زیبر مطرح می کند,محدود نمی مانیم و همانطور که دورکیم معتقد است که جرم همه ی ابعاد زندگی اجتماعی ما را فرا گرفته است( نه فقط بعد اقتصادی ) ما هم بدین اعتقاد می یابیم که اهداف و انگیزه های جاسوسان سایبر تنها مقاصد تجاری و اقتصادی نیست.

زیبر جاسوسی کامپیوتری را به دو بخش تجاری و فنی تقسیم می کند و به دنبال این تقسیم,دو عمده هدف را برای جاسوسی ذکر می کند: "در بخش تجاری,هدف اصلی جاسوسی کامپیوتری حساب هزینه های ترازنامه ها و آدرس مشتریان است که همگی در کامپیوتر ذخیره شده اند و در بخش فنی,هدف جاسوسی پیشرفتها,تحقیقات و داده های مربوط به تولید و طرح تراشه های کامپیوتری است" (زیبر35:1384)

جاسوسان سایبر:

زیبر بر اساس همان تقلیل گرایی دراهداف جاسوسی, به 3 دسته از جاسوسان سایبر اشاره می کند:

1)کارمندان نه چندان وفادار

2)کپی برداران برنامه های رایج یعنی کاربران کامپیوتر و دلالان نرم افزار

3)هکرها (زیبر در مبحث دسترسی غیر مجاز به سیستمهای پردازش داده ها – که به عنوان یک جرم مجزا به آن اشاره می کند – در مورد هکرها چنین می گوید "دسترسی غیر مجاز ناب به سیستمهای پردازش,عمدتا به وسیله ی هکرها صورت می گیرد" )

با بررسی های انجام شده و همچنین ماهیت جرم جاسوسی که عمدتا با اهداف سیاسی و نظامی همراه بوده و همچنین با نگاه از چشم انداز تاریخی لستر به تاریخچه ی پیدایش اینترنت,به نظر می رسد که دسته ی چهارمی هم باید به لیست زیبر اضافه شود که آن4) دولت ها هستند که "به عنوان یکی از استفاده کنندگان عمده جاسوسی رایانه ای به شمار می آیند."(صمدی,1386)

"آمريكايي ها پيش از حمله به عراق كوشيدند تا از طريق اينترنت به درون شخصيت مردم عراق پي برده و به اصطلاح، شمار بيشتري از آنها را جذب كنند."(محمد مسيح مهدوي)

 

 

نتیجه گیری

جاسوسی رایانه ای یکی از جرایم رایانه ای است که قدمتی دیرینه دارد و در امتداد تلاش های نظامی و سیاسی برای کسب اطلاع و آگاهی از طرف مفابل به هنگام جنگ یا هر رقابت دیگری به وجود آمده.اما با راه اندازی شبکه ی اینترنت این جرم هم ماهیتی متناسب با قالب فضای مجازی یافت و با تغییر و پیدایش روش های جدید که نتیجه ی فضای مجازی و خصوصیات آن بود,به نوع نوینی از جاسوسی یعنی جاسوسی اینترنتی یا سایبر تبدیل شد.اساسا باید بین جاسوسی رایانه ای و جاسوسی اینترنتی تمایز قائل شد چرا که هم ماهیتا و هم از لحاظ روش های مورد استفاده,با جاسوسی رایانه ای متفاوت است.

در جاسوسی رایانه ای به طور عمده از روشهایی مانند کپی کردن فایلها, جاسوسی سنتی, برداشت از طریق فرکانس و استفاده از سیستمهای مخابراتی استفاده می شود و در جاسوسی اینترنتی از نصب نرم افزارهایی که در خلال اتصال کاربر به شبکه بر رایانه ی او(با اجازه یا بی اجازه) نصب می شود, بررسی ایمیل های شخصی از طریق هک کردن رمز های آن, مشاهده دقیق عملکرد کاربران و سرویس دهندگان اینترنت استفاده می شود.

تفاوت اصلی و بنیادی جاسوسی رایانه ای با جاسوسی اینترنتی در این است که جاسوسی کامپیوتری نیاز به استخدام مزدور دارد و بدون عنصر واسط نمی توان به کسب اطلاعات نائل شد و قطعا هزینه های مالی هم در بر دارد ولی با رشد اینترنت و فن آوری و همچنین حرفه ای شدن ابزارها و روش های جاسوسی در فضای مجازی,جاسوسان ینترنتی را از استخدام مزدور و واسط تا حد بسیاری بی نیاز کرده است و در بعضی موارد جاسوسان خیلی راحت و با اجازه ی خود کاربران به سیستم او نفوذ کرده و به جمع آوری اطلاعات می پردازند.

جاسوسان کامپیوتری در ابتدا خائنینی بودند که یا با شرکت خود مشکل داشتند و یا برای کسب پول و یا موقعیت بهتر اقدام به همکاری و جاسوسی می نمودند.بعدها دلالان نرم افزار هم به جاسوسان رایانه ای اضافه شدند.هکرها هم یکی دیگر از جاسوسان اینترنتی هستد.البته این تخصص هکرهاست که آنها را برای همکاری با جاسوسان رایانه ای مناسب می گرداند و خود هکرها و هک کردن جرم مجزائی است.

 

راه کارهای پیشنهادی برای مقابله با جاسوسی رایانه ای و اینترنتی

1)ارائه ی تعریف واضح و مشخص از این جرم و رسیدن به توافق بین المللی در مورد تعریف از جاسوسی رایانه ای و اینترنتی

2)ایمنی کردن رایانه های اداری و حتی رایانه های شخصی با ابزار و نرم افزار های ضد جاسوسی

3)آموزش کاربران کامپوتر حتی در سطحی ابتدایی برای آگاهی از خطرات جاسوسی و آشنایی اولیه با روش های آن

4)تصویب قوانین جزایی برای جرایم کامپیوتری از قبیل جاسوسی رایانه ای و اعلام این قوانین و مصوبات به عموم مردم

 

منابع

1)اشرف,احمد (1325) کژرفتاری مسائل انسانی و آسیب شناسی اجتماعی,تهران,انتشارات آموزشگاه عالی خدمات اجتماعی

2)ریتزر,جورج(1385) نظریه های جامعه شناسی,ترجمه ی احمد رضا غروی زاد,تهران,انتشارات جهاد دانشگاهی

3)ورسلی,پیتر(1378) نظم اجتماعی در نظریه های جامعه شناسی,ترجمه ی سعید معیدفر,تهران,انتشارات تبیان

4)شیخاوندی,د. (1350) آسیب شناسی اجتماعی,تهران,آموزشگاه عالی خدمات اجتماعی

5)کوثری,مسعود (1385) نظریه های آنومی اجتماعی,تهران,دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی دانشگاه تهران

6)زیبر,اولریش (1383) جرایم رایانه ای,ترجمه ی محمد علی نوری و دیگران,تهران,انتشارات گنج دانش

7)حسن بیگی,ابراهیم(1384) حقوق و امنیت در فضای سایبر,تهران,موسسه فرهنگی مطالعات و تحقیقات بین المللی ابرا معاصر تهران

8)آیکاو,دیوید جی(1383) راه کارهای پیشگیری و مقابله با جرایم رایانه ای,ترجمه ی اکبر استرکی و دیگران,تهران,دانشگاه علوم انتظامی معاونت پژوهش

 

سايتها

1)www.bashgah.net  (2007-11-08)

2)www.sis-eg.com  (2007-11-08)

3)www.p30world.com (2007-11-08)

4)www.ictna.ir  (2007-11-08)

5)www.amoltek.com (2007-11-08)

6)www.masihm.com  (2007-11-08)

7)www.hamshahrionline.ir (2007-11-14) 

 

 _{۱)دانشجوی کارشناسی ارتباطات دانشگاه نهران  ahosseinifar@gmail.com}

نوشته شده توسط آیدا حسینی فر در چهارشنبه 1386/11/10 ساعت 23:31 | لینک ثابت |

تحلیل سایت

  ارزیابی تطبیقی سایت سازمان سنجش ایران با سایت اپن یونیورسیتی انگلستان

 

آیدا حسینی فر^۱

چکیده

با توجه به اهمیت روز افزون ارائه ی خدمات اینترنتی ورقابت درارائه ی باکیفیت این خدمات و همچنین لزوم  سرعت گرفتن در فضای مجازی در این مقاله به بررسی و تحلیل تطبیقی دو سایت سازمان سنجش کشور و اپن یونیورسیتی انگلستان با استناد به رویکرد ساختاری – کارکردی  پرداخته و با مد نظر قرار دادن معیار های هشت گانه به مقایسه این دو سایت پرداخته می شود. علاوه بر این معیار ها اطلاعات آماری بدست آمده از الکسا^۲,وب اپتیمایزیشن^۳ و مارکت لیپ^۴ که شامل :رتبه ی سایتها,میزان دسترسی,میزان بازدید کنندگان ,سرعت ,مشخصات فنی سایتها و وضعیت آنان در موتورهای جستجو می باشد.

در پایان با توجه به رویکرد اتخاذ شده که رویکرد ساختاری – کارکردی است در مورد سایت سازمان سنجش  به این نتیجه خواهیم رسید که سایت سازمان تا حد مطلوبی پاسخگوی اهداف سازمان بوده است و در بعضی موارد به مثابه ی یک جز حیاتی از کل سازمان عمل کرده و در حفظ حیات سازمان موثر بوده و ندرتا شاهد کژکارکرد این سایت برای سازمان هستیم.

 

واژگان کلیدی

سایت,سازمان سنجش,مقایسه,اپن یونیورسیتی,رویکرد ساختاری کارکردی

 

مقدمه

همان طور که جهان مجازی امتداد جهان فیزیکی است پس نیازهای انسان هم در این جهان امتداد می یابند وچه بسا برای پاسخگویی به آنها امکانات بیشتری مورد نیاز باشد.

وب سایت ها از عمده ابزارهای هستند که برای رفع نیازها در فضای مجازی و گاهی برای کمک به سازمانهای موجود در فضای فیزیکی  به وجود آمدند وامروزه با افزایش دیگر امکانات و سهولت در دسترسی به خدمات اینترنتی سازمانها ی واقعی هم به منظور صرفه جویی در وقت,هزینه ی مالی,مکان جغرافیایی وحتی نیروی انسانی به سازه های مجازی والکترونیک کردن روش های ارائه ی خدمات خود

روی آورده اند و در این عرصه ایران هم هرچند دیر و پر اشکال اما بلاخره به این جریان پیوست .در ایران یکی از سازمان هایی که به طور جدی به ارائه ی خدمات خود به شکل الکترونیک همت گماشته است سازمان سنجش کل کشور است که سایت خود را از سال 2000 یعنی حدود 7 سال پیش راه اندازی کرده است و امروزه دیگر تنها به اعلام اخبار و نتایج آزمونها اکتفا نکرده بلکه لزوم ناگزیر انتخاب رشته ی اینترنتی را هم جزء حساس ترین و پر اهمیت ترین اخبار تحصیلی و جزء اهم وظایف سازمان هست را هم اضافه نموده واین بیشتر از آن که به دلیل بهینه کردن خدمات ارائه شده باشد به دلیل دقت در انتخاب اینترنتی است که از دستاوردهای فضای مجازی به شمار می آید.

در باب مقایسه ی سایتها باید متذکر شد که قطعا زمانی متوجه نقاط ضعف و قوت امری می شویم که آن را با امری مشابه قیاس کنیم.لذا در جهت دستیابی به نمایی دقیق و درست از وضعیت فضای مجازی ایران مطلوب است که در سطح بررسی سایت ها به مطالعه و مقایسه ی همزمان آنها با دیگر سایتهای دیگر کشورها پرداخته شود.

 

رویکرد نظری کارکرد گرایی , ساختی

ابتدا در مورد تاریخچه ی این نظریه باید اشاره کرد که از عقاید کنت و اسپنسر سرچشمه گرفته است.

در نظریه ی کارکردگرایی برای هر یک از بخشهای نظام اجتماعی کارکرد ساختی تعریف می شود و در واقع هر موجودیتی در اجتماع جزئی از نظام اجتماعی کل محسوب می شود.بنا بر این رویکرد "هر موجودیت اجتماعی از قبیل یک سازمان یا کل جامعه را می توان موجودی زنده تلقی کرد.هر نظام اجتماعی مانند دیگر موجودات زنده از اجزایی تشکیل شده است که هر یک از آنها در جهت کارکرد کل همکاری می کنند"(ببی 108:1381 )

"پارسونز سازمان ها را بر اساس نظریه ی کارکردی اینگونه تحلیل می کند :سازمانها دارای واحدهای فرعی هستند مانند افراد,گروهها و بخش ها یا واحدهای سازمانی.سازمانها گاه به عنوان واحدهای فرعی واحدهای بزرگتری مانند اقتصاد یا نظام آموزشی در نظر گرفته می شود و گاه مستقلا به عنوان یک نظام محسوب می شود زیرا بسیاری از ویژگی های سازمان با ویژگی های نظامهای اجتماعی به طور کلی شباهت دارند"(صبوری 172:1374)

دورکیم کارکرد نهاد اجتماعی را,تطابق نهاد اجتماعی ونیازهای ارگانیسم اجتماعی می داند و گیدنز هم کارکردگرایی را اینگونه تعریف می کند:مطالعه ی یک شیوه ی عمل یا نهاد اجتماعی عبارت است از تخلیل سهمی که آن شیوه یا نهاد در دوام جامعه به طور کلی دارد به این ترتیب کارکرد تحلیل یک پدیده اجتماعی به معنی نشان دادن نقشی است که آن پدیده در ادامه ی بقای جامعه ایفا می کند"(گیدنز755:1382)

با مد نظر قرار دادن تعاریف کارکرد و نظریه ی کارکرد گرایی من سایت سازمان سنجش را به مثابه ی جزئی از نظام بزگتر یعنی سازمان سنجش دانسته و در تحلیل سایت سازمان به دنبال 1)نقش سایت در دوام سازمان و رساندن آن به اهدافش هستم و2)اینکه سایت به مثابه ی یک سازه ی مجازی تا چه حد مانند ساختمان یک سازمان,برای ارائه ی خدمات ودقت در انجام امور اداری تقسیم بندی بوروکراتیک شده است؟اشاره ی مستقیم به پیوندهای سایت وتقسیم بندی سازمانی سایت به عنوان سایت یک سازمان و3)اینکه این پیوندها خود به مثابه ی جزئی از کل چقدر سایت را به اهدافش می رساند؟4)وآیا این تقسیم بندی, کاربر, ارباب رجوع, را در پاسخ گرفتن از سایت, سازمان, یاری می کند؟

مشخصات کلی دو سایت سازمان سنجش ایران و سایت اپن یونییورسیتی انگلستان از الکسا:

عنوان	سایت سازمان سنجش	سایت اپن یونیورسیتی
آدرس	www.sanjesh.org	www.open.ac.uk
تاریخ راه اندازی سایت	27, تیر , 1379	الکسا تاریخی درج نکرده است
تعداد سایتهایی که به این سایت لینک دادند	231	2499
میزان زمان بارگزاری	1.3	1.3
سرعت	سریع	سریع
ترافیک روزانه	3.166	10.390

                                               جدول شماره ی 1

همان طور که در جدول فوق آمده میزان زمان بارگزاری هر دو سایت یکسان است و هر دو بر اساس ارزیابی الکسا در سرعت سریع می باشند.اما تعدادسایتهایی که به سایت سازمان سنجش لینک داده اند 231 سایت است که در رتبه بندی الکسا اکثرا جز 10000 هزار سایت برترندمثل: سایت ویکی پدیا که رتبه ی 8 را دارد,بازتاب رتبه ی 4500,صدا وسیما رتبه ی 2173و... که این نشانه ی اعتبار سایت نزد دیگران می باشد ولی در مورد سایت اپن یونیور سیتی تعداد سایتهایی که به آن لینک داده اند 2499 سایت است که آن ها به نسبت دیگر سایتهایی که به سنجش لینک داده اند از رتبه های بهتری برخوردارند:ویکی پدیا 8,بی بی سی 42,گوگل 2و.... که این نشانه ی اعتبار بالاتر اپن یونیورسیتی نسبت به سایت سازمان سنجش است.

 معیارهای تحلیل سایت به همراه تحلیل تطبیقی دو سایت:

1)صحت مطالب و اطلاعات: طبيعي است كه اولين نكته براي تعامل با يك فضاي متكي بر اطلاعات، اعتماد به صحت و درستي مطالب و اطلاعات ارائه شده است. در اينجا سؤالاتي قابل طرح هستند، نظير اينكه آيا منابع اطلاعات ارائه شده مشخص است؟ آيا امكان بررسي صحت اطلاعات وجود دارد؟ و سؤالات ديگري از اين دست قابل بررسي هستند.

در مورد سایت سازمان سنجش چون سایت مستقیما زیر نظر سازمان سنجش و وابسته به آن است لذا کاربر می تواند کاملا به صحت مطالب اعتماد کرده ومطمئن باشد که دقیقا از اخبار درستی اطلاع می یابد.علاوه بر این سایت با عناوینی مثل:بنابر....   به گفته ی......  طبق آخرین تصمیمات..... منابع خبر را معرفی می کند.

2)اعتبار نويسنده يا نويسندگان وب‏سايت: در يك وب‏سايت اطلاع‏رساني، تخصصي بودن مطالب ركني اساسي براي اعتبار آن فضاست. در اينجا سؤالاتي چون موارد زير مطرح است. آيا نويسنده مطلب از تخصص و اعتبار كافي برخوردار است؟ شان و مقام نويسنده و توليدگر متن از اعتبار كافي برخوردار است؟

در مورد اعتبار نویسندگان سایت هم باید گفت که سایت با در اختیار قرار دادن پست الکترونیک ⁵تمامی مجریان سایت و شماره های تماس مستقیم سازمان امکان اطمینان حاصل کردن از صحت مطالب را فراهم کرده و در معرفی مجریان سایت کاملا سمت افراد را مشخص کرده است:اینکه چه کسانی نویسندگان سایت هستند و چه کسانی اعضای تیم فنی سایت اما اطاعات دقیقی ازتخصص حتمی افراد وجود ندارد هر جند که آمار بالای مراجعین نشان کارکرد بالای سایت به نسبت سایت اپن یونیورسیتی است.البته با توجه به تعداد ورتبه ی خوب سایتهایی که به اپن یونیورسیتی لینک داده انددر مقابل سایتهای لینک داده شده به سنجش باید گفت که اعتباراپن یوتیورسیتی در نزد دیگران بالا تر است.

3) پوشش مطالب: در خصوص پوشش مطالب وب‏سايت بايد به مطالب و عناويني كه در سايت انعكاس پيدا كرده است، توجه نمود و سؤالاتی نظیر سؤال زير را مورد بررسي قرار داد. آيا همه مطالب و عناوين سايت به صورت گسترده و عميق طرح شده است؟

محتوای سایت سازمان سنجش به بخشهای کاملا مجزا برای انجام اهداف سازمان تقسیم شده که با در نظر گرفتن رویکرد ساختاری – کارکردی  بسیار مناسب بوده ومطالب مختلف و زیاد سایت را به خوبی در لینک های مجزا مثل:گروه خبری کارشناسی ,کارشناسی ارشد,کاردانی به کارشناسی ,آزمون زبان و... جای داده است.که مانند بخشها و اتاق های یک ساختمان اداری ارباب رجوع را برای پیگیری کارش راهنمایی می کند.اما سایت اپن در این مورد کمی بهتر عمل کرده:برای مثال در قسمت درباره ی ما دسته بندی بسیار دقیقی با عناوین :اهداف/تاریخچه/اعضا/نحوه ی اداره و سازمان دهی سایت و سازمان/مشاغل/اخبار و خدمات سایت صورت گرفته و این دسته بندی تا حد بسیار بالایی موفق به پوشش اطلاعات سایت شده است.

 

4) به روز بودن: جريان حيات در فضاي وب‏سايت به اعمال تغييرات در اطلاعات موجود بستگي دارد. در اين راستا به روز بودن مطالب و ميزان جریان اخبار روز در وب‏سايت بايستي مورد توجه قرار بگيرد. چه زماني سايت درست شده است؟ آخرين باري كه مطالب و اطلاعات آن به روز شده است، چه زماني بوده است؟ از جمله سؤال‏هاي مطرح در اين قسمت است.

سایت سازمان سنجش در صفحه ی اصلی خود تاریخ به روز رسانی سایت را درج می کند ولی در این به روز رسانی یک روز عقب است.(روز بررسی و بازدید سایت 2 آبان 86 بود در حالی که تاریخ به روز رسانی سایت 1,7,86 بود)

5) تراكم و جامعيت فرامحلي مطالب: فضاي ديجيتالي و جهاني وب محل ظهور و بيان جهاني است. در واقع در اين فضا بايستي به استاندارهاي قابل قبول براي همه مخاطبان و كاربران در مقياس جهاني توجه نمود. بنابراين اطلاعات مندرج در اين فضا بايد از خصيصه"متن تفصيلي رها شده محلي" به "متن متراكم و فشرده فرامحلي" انتقال يابد. آيا مطالب و اطلاعات به صورت فشرده و فرامحلي ارائه شده است؟ آيا از جامعيت كافي برخوردار است؟

در مورد سایت سازمان سنجش این معیار تا حدی رعایت شده است چرا اصلا ماهیت اخبار و اطلاعات سایت فرا محلی و متعلق به کل ایرانی ها است که تحت یک نظام آموزش عالی واحدی هستند اما اخبار سایت ندرتا جهانی بوده و بازدید کنندگان آن هم بالغ بر 98 درصد از ایران بوده اند که آن هم به ماهیت وظایف سازمان باز می گردد.در حالی که آمار کشورهای بازدید کننده ی سایت اپن یونیور سیتی  شاهدی بر تراکم فرامحلی مطالب این سایت است.علاوه بر این در سایت اپن یونیورسیتی بخشی وجود دارد بانام "اتفاقات نزدیک شما" که اطلاعات و اخبار را در اختیار کاربر قرار می دهد.اما دلیل آمارکشورهای بازدید کننده از این سایت(که فقط 50% آنان از خود انگلستان هستند) را در این قسمت می توان یافت چرا که در این قسمت با در نظر گرفتن قابلیت هوشمند بودن سازه های مجازی  امکان درج حوزه ی جغرافیایی مورد نظر برای کسب اخبار رخ داده در آن مکان(شهرو حتی کشور)تعبیه شده است و این امر که شاهدی بر فرامحلی بودن مطالب سایت اپن هست سبب جذب کاربران از دیگر کشورها شده است.

6)تعاملي بودن: مهمترين اتفاقي كه از يك"فضاي وبي" انتظار مي‏رود، تعاملي‌بودن و دوسويگي ارتباط بين توليدکننده ی متن و مخاطب آن است. اين تعامل فقط در سطح پاسخگويي وب‏سايت ارزيابي نمي‏شود، بلكه طرلحی سایت به نحوی که خواسته و انتظار کاربر و یا حتی سوالات او را پاسخ دهد هم مهم است. در اينجا بايستي به سؤالاتي چون موارد زير پاسخ داده شود: آيا حداقل يك آدرس ايميل در سايت يافت مي‏شود كه با مدير سايت يا نويسندگان سايت ارتباط برقرار شود؟ آيا از نظر رنگ، زيبايي‏شناسي و معماري فضا، كاربر خود را در يك فضاي آشنا و متعامل احساس مي‏كند؟

در سایت سازمان سنجش هم در قسمت طراحان و مجریان آدرس ایمیل اعضای سایت هست هم در قسمت تماس با ما ی سایت که با سه عنوان پست الکترونیک روابط عمومی,ارتباط مستقیم با ریاست سازمان و ارتباط با اداره حراست و حفاظت آزمون ها که مورد آخر بیشتر در جهت تامین یکی از اهداف سازمان(یعنی خفاظت آزمون ها)به نظر می رسد تا هدف تعاملی بودن.^۶

7)سرعت دسترسي: تنفس در فضاي مجازي بدون سرعت امكان‏پذير نيست. احساس تنگي نفسي مجازي، زماني اتفاق مي‏افتد كه انتظار به پاسخ سريع با بن‏بست مواجه مي‏شود. سؤالاتي كه در اينجا بايستي مطرح كرد عبارتند از آيا آدرس سايت به سرعت ظاهر مي‏شود؟ آيا امكان تغيير سريع صفحات سايت فراهم مي‏شود؟

سایت	سایت سازمان سنجش	سایت اپن یونیور سیتی
سرعت بارگذاری	1.3 ثانیه	1.3 ثانیه

                                  جدول شماره ی 2   

8) خدمات: در اينجا لازم به ذكر است كه بسياري از خدمات وزارت‏خانه‏ها و شركت‏هاي دولتي و همچنين خصوصي بايد به فضاي مجازي منتقل شود تا خدمات اجتماعي به صورت آسان و کامل در اختيار مردم قرار گيرد. در اينجا طرح پرسش‏هاي زير لازم به نظر مي‏رسد: اينكه چه مقدار از خدمات اجتماعي به”فضاي وبي“ منتقل شده است؟ آيا اين خدمات براي همگان قابل استفاده است يا خدمات اعلام شده نيازمند پرداخت است؟

در مورد سایت سازمان سنجش خدمات ارائه شده در سایت کاملا رایگان است و در بخش اطلاع رسانی می توان با اطمینان گفت که تمامی خدمات حتی با کیفیتی بهتر و دسترسی آسان تر در سایت قرار گرفته است.

تحلیل ترافیک سایت:

3 نمودار زیر نتایج مقایسه ی دو سایت از نظر میزان دسترسی,رتبه ی سایت ودرصد بازدیدکنندگان روزانه از این دو سایت می باشد که از طریق نرم افزار الکسا به دست آمده:

میزان دسترسی به سایت:

 

 

نمودار شماره ی 1

همانطور که در نمودار شماره ی 1 مشخص است میزان دسترسی به سایت سازمان سنجش در مقایسه با سایت اپن یونیورسیتی بهتر و بالاتر است البته به جز ماههای تیر و مرداد که دسترسی به سنجش کاهش می یابد و دلیل آن به نوعی بیکاری موقت سازمان بر میگردد(چون در تیر و مرداد رویدادهای تحصیلی مهمی رخ نمی دهد)

 

رتبه ی سایت:

 

 

نمودار شماره ی 2

زمان	دیروز(30,7,86)	میانگین هفته ی گذشته	میانگین 3ماه گذشته	تغییر در 3 ماه گذشته
سنجش	2.722	2.365	3.281	6.959بهبود
اپن یونیورسیتی	13.378	11.170	10.390	2.212 کاهش

                                                         جدول شماره ی 3

جدول ونمودار به خوبی نشان می دهد که سایت سازمان سنجش از رتبه ی بالاتر و بهتری در مقایسه با اپن یونیورسیتی برخوردار است

 

بازدید کنندگان:

 

نمودار شماره ی 3

میزان بازدید کنندگان به ازای هر 10000 هزار نفر:

	دیروز(30 ,7,86)	متوسط یک هفته	متوسط سه ماه	تغییرات در سه ماه
سایت سازمان سنجش	885	960	6130	3.85% بهبود
سایت اپن یونیورسیتی	70	90	870	9% کاهش

                                                   جدول شماره 4

بر طبق جدول و نمودار فوق میزان بازدید از سایت سازمان سنجش بیشتر از سایت اپن یونیورسیتی است و همچنین در 3 ماه گذشته وضعیت کلی سایت 3.85% بهبود وپیشرفت داشته یعنی 385 تفر در 3ماه اخیر به بازدیدکنندگان سایت اضافه شده است که این نشانه ی خوبی و برتری نسبت به سایت اپن یونیورسیتی ای است که در 3 ماه 9% کاهش بازدید کننده  هم داشته است.با توجه به رویکرد ساختاری – کارکردی میزان بالای بازدید کنندگان سایت را می توان نشانه ی بالا بودن میزان کارکرد سایت و مفید بودن و حتی حیاتی بودن آن دانست(با توجه به لزوم مراجعه به سایت برای انتخاب رشته ی دانشگاهی )البته در نمودار به خوبی نتایج بیکاری فصلی سازمان و تاثیر عدم وقوع وقایع تحصیلی مهم در لزوم مراجعه به سایت به خوبی مشخص است.

میانگین صفحات بازدید شده:

زمان	دیروز(30,7,86)	میانگین هفته ی گذشته	میانگین 3ماه گذشته	تغییر در 3 ماه گذشته
سنجش	1	1	1.5	44% بهبود
اپن یونیورسیتی	7.5	6.8	7.3	16% کاهش

                                                         جدول شماره 5

بنابر جدول فوق هر چند که سایت سازمان سنجش در 3 ماه اخیر پیشرفت 44 درصدی در مقابل افت 13 درصدی سایت اپن یونیورسیتی داشته است یعنی در 3 ماه گذشته نسبتا تعداد صفحات بیشتری از سایت سنجش بازدید شده و این نشانه ی کارکردی بودن سایت است ولی میانگین صفحات تورق شده نشان می دهد که کاربران به هنگام مراجعه به سایت صفحات بسیار کمی را بازدید می کنند که این را می توان نشانه ی جذابیت کمتر (نه کاربرد کم)این سایت به نسبت جذابیت بیشتراپن یونیورسیتی  دانست.(دراین مورد باید به تفاوت های فنی دو سایت توجه داشت که جلوتر به آن پرداخته خواهد شد)

 

کشورهای بازدید کننده:

 

 

سنجش	اپن یونیورسیتی
2/98% بازدید کنندگان از ایران	8/52% بازدید کنندگان ازانگلستان
5/0%  بازدید کنندگان ازکویت	5/6%  بازدید کنندگان ازامریکا
3/0%  بازدید کنندگان ازامریکا	5/2%  بازدید کنندگان از آلمان
1/0%  بازدید کنندگان ازعربستان	4/2%  بازدید کنندگان ازهند

                                                    جدول شماره 6

همانطور که در جدول پیداست بیش از 98 درصد بازدید کنندگان سایت سازمان سنجش از ایران هستند به انضمام دیگر کشورهای خاورمیانه در حالی که در سایت اپن یونیورسیتی تنها حدود 52 درصد از خود انگلستان هستند و عمده ی دیگر بازدید کنندگان از کشورهای امریکایی,اروپایی و آسیایی هستند.

این امر شاهدی بر محتوای فرا محلی تر سایت اپن یونیورسیتی به نسبت سایت محلی سازمان سنجش است که پیشتر ذکر شد که این امر به ماهیت محتوای سایت بر میگردد که شامل اخبار و اطلاعات آموزشی کشور است.

تحلیل فنی سایت بر اساس وب اپتیمایزیشن:

آمار عمومی:

سایت	تعداد صفحات مورد تحلیل	اندازه کل(بایت)
سنجش	6	10058
اپن یونیورسیتی	18	74804

                                                   جدول شماره 7

حجم گونه های مختلف متن در صفحات(نوع و حجم متن)

سایت	HTML	تصاویر HTML	چند رسانه ای	تصاویر CSS	کل تصاویر	کد های جاوا	CSS
سنجش	9325	734	0	0	734	0	0
اپن یونیورسیتی	13932	19529	0	1524	21053	27793	12035

                                                      جدول شماره 8

اجزای ظاهری صفحات:

 

سایت	HTML	تصاویر HTML	تصاویر  CSS	تصاویر	نوشته ها	CSS ورودی	قالب ها
سنجش	1	5	0	5	0	0	0
اپن یونیورسیتی	1	7	6	13	2	2	0

                                                       جدول شماره 9

زمان بار گذاری بر اساس کیلو بایت:

         اپن یونیورسیتی                              سنجش                                                                       

سرعت ارتباط (کیلو بایت)	زمان بارگذاری (ثانیه)	سرعت ارتباط(کیلو بایت)	زمان بارگذاری(ثانیه)
14.9	9	14.4	61.58
28.8	5.10	28.8	32.59
33.6	4.54	33.6	28.45
56	3.20	56	18.51

                                       جدول شماره 10

 

توضیح و توصیه های وب اپتیمایزیشن:

این سایت نرم افزاری با طرح 3 گزینه ی تبریک,اخطار و احتیاط به طراحین سایت امکان آگاهی از وضعیت سایت و عوامل این وضعیت را می دهد وهمچنین توصیه هایی را برای بهبود وضعیت سایت ارائه می دهد:

1)HTML  کل:وب اپتیمایزیشن به هردو سایت تبریک گفته و پیشنهاد می دهد با به حداقل رساندن نیاز این نوع از سایت در جهت بهینه سازی وب سایت اقدام کنند.

2)کل تصاویر:وب اپتیمایزیشن در این مورد به سنجش احتیاط وبه اپن یونیورسیتی اخطار می دهد

3)سایزHTML : در این مورد به هر دو سایت تبریک می گوید که  سایز HTML شان کمتر از 20 کیلوبایت است.

4)سایز تصاویر:وب اپتیمایزیشن به سنجش به خاطر اینکه ساز تصاویرش کمتز از 15 کیلوبایت است تبریک گفته و به اپن یونیورسیتی احتیط میدهد تا حجم تصاویرش را تا30 کیلوبایت کاهش دهد تا سایت بتواند تا 8 ثانیه لود شود.

 

مقایسه ی پیوندهای صورت گرفته وهمچنین نتایج موتورهای جستجوگر در مورد سایت سازمان سنجش واپن یونیورسیتی :

گزارش تاریخی,روندی رواج پیوند سایتها در طول زمان و مقایسه ی نتایج:

 مقبولیت تاریخی                                                                                        مقبولیت روندی

	در حال حاضر	Min	Max	متوسط	تعداد نمونه	شروع	پایان	تعداد روز
سنجش	2.644	2.644	2.644	2.644	1	24,10,2007	24,10,2007	0
اپن یونیورسیتی	190.283	24.122	202.603	123.444	1	7,3,2007	23,10,2007	1.691

                                                       جدول شماره 11

سمت راست جدول فوق استفاده از پیوندها را به صورت موردی نشان می دهد و سمت چپ زمانی را که تجزیه بر اساس آن انجام گرفته است.

جدول زیر تجزیه تحلیل قابلیت دسترسی سایته به بررسی نتایج موتورهای جستجوگر(یاهو,فست,آلتا ویستا) (ام اس ان) و (گوگل,اوال,هات بات) را در جستجوی دو سایت سنجش و اپن یونیورسیتی نشان می دهد

گزارش تاریخی ,روندیااشباع موتورهای جستجوگر وب سایتها در طول زمان و مقایسه ی آنها:

 

     اشباع موتور جستجوگر از نظر تاریخی                                    اشباع موتور جستجو از نظر روندی

	درحال حاضر	Min	Max	متوسط	تعداد  نمونه	شروع	پایان	تعداد روز
سنجش	158	158	158	158	1	24,10,2007	24,10,2007	0
اپن یونیور سیتی	190.283	24.122	202.603	123.444	1	7,3,2007	23,10,2007	1.691

                                                              جدول شماره 12

 

نقاط قوت سایت

1)محتوای سایت از همان ابتدا یعنی در همان صفحه ی اول سایت به بخشهای مجزا برای انجام اهداف سازمان یعنی همان اطلاع رسانی تقسیم شده و این امر با توجه به رویکرد ساختاری – کارکردی بسیار مناسب است چرا سازمان را در جهت ارائه ی خدماتش به خوبی یاری می کند و به مثابه ی یک سازه ی مجازی, مانند یک ساختمان اداری که به بخش های مجزا تقسیم شده تا ارباب رجوع سرگردان نباشد,کاملا بوروکراتیک تقسیم بندی شده است.

2)سایت همچنین برای پاسخ گویی به اصلی ترین نیاز عمده ی کاربران لینک جداگانه ای با عنوان لینک سریع قرار داده است تا کاربر بتواند بدون اتلاف وقت به نتایج آزمون و کارنامه ها دست یابد.این امر گواهی بر کاربر پسندی سایت است.

3)در قسمت پاسخگویی به سوالات لینک مفیدی با نام دفترچه ی آزمون وجود دارد و قراردادن این لینک در اینجا به این دلیل مفید است که کاربری که ممکن است سوالش در مورد دفترچه آزمون باشد با مراجعه به این قسمت پاسخ  خود را می یابد و دیگر نیازی به ارسال سوال ندارد .به این ترتیب سوالات احتمالی عمدهای که پیرامون دفترچه ی آزمون ها است پاسخ داده می شود و با توجه به اهمیت مطلب و سرعت در کسب پاسخ,کاربر خود موفق به یافتن پاسخ بی واسطه می شود.این نشانه ی تلاش سایت و مدیرانش در جهت بهینه کردن سایت و خدمات آن نیز است.

4)در قسمت پاسخ گویی به سوالات,سایت حتی شرایط ارسال سوال را مرحله به مرحله به کاربر توضیح داده درست مانند اطلاعات  یا" از من بپرس" یک ساختمان اداری .این امر هم نشانه ی کارپسندی سایت است چرا که رضایت کاربر را به دنبال دارد و هم نشانه ی کارکردی بود سایت برای پاسخ گویی بهنیاز مخاطب و یاری سازمان در این جهت.

5)مجداد در همان قسمت پاسخ گویی به سوالات  شاهد وجود لینک های مجزا برای پاسخگویی به سوالات مربوطه جهت در یافت پاسخ هستیم که این امر نشانه ی تلاش هر چه بیشتر سایت در راستای سازمانی عمل کردن و برآوردن نیاز سازمان است.

6)در مورد تاکید بر تعاملی بودن سایت باید به قسمت" تماس با ما" ی آن اشاره کرد که در آن انتخاب های مجزایی را برای  "دریافت پاسخ سوالهای مربوط " و برای " ارتباط با سازمان" – که در آن هم باز مقصد ارتباط جدا شده یعنی به" روابط عمومی","ارتباط مستقیم با ریاست سازمان " و" ارتباط با اداره ی حراست و حفاظت آزمون ها " تقسیم شده است – مشخص شده است و علاوه بر آن هم با در نظر گرفتن اینکه سایت متعلق به یک سازمان  و در جهت اجرای اهداف و مقاصد سازمان و حفظ حیات آن تلاش می کند, اطلاعات دقیق ارتباط از طریق تلفن و مکاتبه را هم داده است.

 

نقاط ضعف سایت و راه کارهایی برای آن

1)در صفحه ی اول سایت که به مثابه ی درب ورودی سازمان است آرمی از سازمان وجود ندارد البته این آرم را در صفحه ی اصلی می بینیم ولی مانند آن می ماند که پلاک در را در راهروی ساختمان نصب کنند.

۲)سایت در به روز رسانی یک روز عقب است .کمی توجه بیشتر به معیار به روز بودن.

3)لینک ارسال نظرات فقط در قسمت پاسخ گویی به سوالات وجود دارد.اگر این لینک به صفحه ی اصلی انتقال یابد یا در کنار انتخاب های صفحه ی اصلی , تماس با ما و راهنما  قرار گیرد بهتر بوده و کاربرپسند بودن سایت را بیشتر ثابت می کند

4)سایت در قسمت راهنما درباره ی سازمان سنجش و تاریخچه و اهداف آن مطالبی دارد اما اولا بهتر است این اطلاعات به قسمت درباره ی ما انتقال یابد ثانیا توصیه می شود در مورد تاریخچه ی سایت سازمان و اهداف آن هم مطالبی درج شود.

5)زبان سایت فقط فارسی است.بهتر است با سه یا حتی دو زبانه کردن سایت امکان فرامحلی کردن کاربران فراهم شود به این ترتیب امکان آشنایی کاربران دیگر ملیت ها با سیستم آموزش عالی کشور و مهمترین مسئله ی آن یعنی کنکور فراهم می شود.

6) اضافه کردن بخشی به منظور اطلاع رسانی از وضعیت سیستم آموزشی دیگر کشورها به منظور جامع تر و فرامحلی تر شدن مطالب سایت و همچنین افزایش آگاهی کاربران که عمدتا همان افراد درگیر با کنکور و نظام آموزشی هستند از وضعیت همتایان خود در دیگر کشورها

7)در صورت ارائه ی اخبار از منابعی به غیر از سازمان بهتر است نام منبع و امکان اطمینان حاصل کردن از صحت آن ذکر شود.

8)اختصاص بخشی به معرفی مدیریت سازمان و حتی معرفی مدیران اسبق جهت افزایش آگاهی در مودر تغییرات سازمان و علت های آن

9)درج نقشه ای به منظور مشخص کردن حوزه ی جغرافیایی سازمان سنجش (به دلیل اهمیت بسیار زیاد مراجعه ی حضوری به سازمان برای انبوهی از کاربران) به منظور کاربر پسندتر کردن سایت.

10)در نظر گرفتن امکانی برای عضویت در سایت به منظورارسال آخرین و جدیدترین اخبار به ایمیل اعضاء (به ویژه داوطلبان کنکور)در جهت کاربرپسندتر کردن سایت .

11)استفاده از امکانات چند رسانه ای و عناصر گرافیکی جهت جذاب تر کردن صفحات سایت.

12)استفاده از فناوری نوین و سی اس اس  به منظور طراحی جالب , سرعت بالا و دسترسی راحت تر

13)در نظر گرفتن توصیه های فنی وب اپتیمایزیشن.

14) راه اندازی سیتم نظرسنجی برای سایت در جهت کسب آگاهی از نظرات کاربران و تلاش در جهت اعمال نظرات آنها.

مثلا اگر فرد سوالش در مورد آزمون ها باشد به قسمت مربوطه به سوالان آزمون ها میرود و از روی توصیه های ذکر شده سوال خود را درج می کند

15)تنظیم مطالب به گونه ای که برای دیگر ماربرتن از دیگر کشورها و دیگر نظام های آموزشی قابل درک باشد.یعنی تلاش در فرامحلی کردن مطالب سایت از طریق درج توضیحاتی در مورد نظام آموزشی ایران

 

جمع بندی

اما در باب ارزیابی سایت بر مبنای معیارها و آمارهای بدست آمده باید گفت که سایت سازمان سنجش در مقایسه با اپن یونیورسیتی از بازدید کنندگان بسار بیشتری برخورداراست(گواه دیگری بر کارکردی بودن سایت).سایت همچنین از نظر پوشش مطالب,میزان دسترسی , رتبه,سرعت بارگذاری و تا حدی تعاملی بودن به خوبی عمل کرده است(شاید در بعضی موارد بهتر از سایت اپن یونیورسیتی). سایت سازمان سنجش از نظر یافتن صفحات بر مبنای کلیدواژه در موتورهای جستجو کارآمد تراز سایت اپن یونیور سیتی است اما از نظر تراکم و جامعیت فرامحلی ,اپن یونیورسیتی از سنجش موفق تر است.در مورد راهنمایی کاربر در مراجعه به سایت هم به خوبی عمل کرده است و نکته ی دیگر آنکه سایت سازمان با وجود تعداد کاربران زیادی که دارد ولی از نظر میانگین صفحات بازدید شده از سایت اپن یونیورسیتی عقب تر است و این نشانه ی جذابیت کمتر سایت سنجش است.

 

نتیجه گیری

تحلیل تطبیقی این دو سایت تاحدی نقاط ضعف و قدرت آنها را مشخص می کند.البته در این تحلیل تاکید بیشتر بر تحلیل سایت سازمان سنجش و تلاش در جهت دست یافتن به نمایی کلی از وضعیت فضای مجازی ایران بوده است.

با در نظر گرفتن رویکرد ساختاری – کارکردی درتحلیل سایت می توان به سوالات مطروحه در رویکرد نظری چنین پاسخ داد:سایت سازمان سنجش با در نظر گرفتن احتیاجات و عمده دغدغه های مراجعین به سایت سازمان سعی کرده تا با طراحی دقیق و بخش بخش بندی شده ی سایت درست مانند ساختمان اداری در جهت کارکردی عمل کردن برای سایت برآید و به مثابه ی جزئی از کل اهداف سازمان را که همان پاسخگویی,اطلاع رسانی,برگزاری مهمترین آزمون های کشور یعنی کنکورو اعلام نتایج آن است برآورده کند و در این امر به قدری ساختاری عمل کند که تبدیل به یک عنصر حیاتی برای سازمان باشد چرا که با نبودن آن سازمان در انجام یکی از حساس ترین و منحصرترین وظایف خود که همان انتخاب رشته باشد فلج خواهد بود.

 

در پایان از زحمات جناب آقای خوشنویس و آقای یغمایی به دلیل توضیحات و راهنمایی های ارزشمندشان و همچنین از جناب دکتر عاملی نهایت سپاس را دارم.   منابع 1)ببی , ارل, 1381,روش های تحقیق در علوم اجتماعی, ترجمه ی دکتر رضا فاضل, تهران:سمت 2)صبوری, منوچهر,1379, جامعه شناسی سازمانها, تهران: شب تاب 3)گیدنز ,آنتونی ,1376, جامعه شناسی ,ترجمه منوچهر صبوری ,تهران: نی 4)عاملي, سعيدرضا ,1385, دو فضايي شدن كره زمين و توسعه واقعي, مجازي. شاخص‏هاي كاربردي ارزيابي ”فضاي وبي ايراني“، مقدمه كتاب” ارزيابي فضاي مجازي“ ايراني: مجموعه مقالات دانشجويي، تهران: گروه ارتباطات و موسسه مطالعات آمریکای شمالی،   سایتها 1)www.alexa.com(2007-10-22) 2)www.marketleap.com (2007-10-22) 3)www.websiteoptimization.com (2007-10-22)

 

4)www.sanjesh.org (2007-10-23)

5)www.open.ac.uk (2007-10-23)

_{۱) دانشجوی کارشناسی ارتباطات دانشگاه تهران  ahosseinifar@gmail.com}  

 _{۲)www.alexa.com}

 _{3)www.websiteoptimization.com}

 _{۴)www.marketleap.com}

 _{5)البته شاید در ابتدا به نظر برسد که این معیار بیشتر مربوط به بحث تعامل است ولی در این قسمت از این منظر به درج ژست الکترونیک اشاره شده است که امکان چک کردن صحت مطالب و همچنین توضیحات بیشتر را به کاربر می دهد.}

 _{۶)لازم به ذکر است که که 4 مرتبه سعی شد تا از طریق پست الکترونیک با مسولین سازمان یا سایت ارتباط برقرار شود تا اطلاعات بیشتری در مورد سایت به دست آید ولی هیچ یک از ایمیل ها پاسخ داده نشد.}

نوشته شده توسط آیدا حسینی فر در چهارشنبه 1386/10/12 ساعت 23:30 | لینک ثابت |

THE NET 2

شبکه

(قسمت دوم)

 

محصول 2006

ژانر:اکشن/پلیسی/فضای مجازی

کارگردان:چارلز وینکلر

نویسنده و تهیه کننده:راب کون

موسیقی:استیفن اندلمن

بازیگران:

نیکی دلوچ

نیل هاپکینز

کگان کنر تریسی

دمت آکبگ

سبنم دونمز

 

خلاصه ی فیلم

داستان با یک تعقیب و گریز آغاز می شود.فراری یک زن است.زنی که ادعا می کند نه قاتل است نه سارق و نه کلیروس.بلکه امید کسیدی است.طی بازجویی هایی که از او به عمل می یاد به مدد فلش بک از ماجرا اینطور با خبر می شویم که او یک شهروند امریکایی ساکن سانتامونیکا است و همچنین یک کامپوتر آنالایزر حرفه ای که یک شرکت معتبر بین المللی در ترکیه او را استخدام می کند.امید خلاف موافقت و همراهی نامزد خود و با اشتیاق به ماجراجویی به استانبول می آید.از همان ورودش در فرودگاه ترکیه به مشکل بر می خورد.به دلیل اعتبار کم پاسش به او ویزای توریستی می دهند.او در پی رفع این مشکل به کنسولگری مراجعه می کند تا پاسش را تمدید کند اما متوجه می شود که نامش در تمامی کامپوتر ها کلیروس است نه امید کسیدی.از طرفی مدارک شناسایی دیگری هم ندارد.در این بین زنی با نام زی زی جکسون که در هتل امید با او آشنا شده با پوشیدن لباسها و همچنین دستیابی به اطلاعات امید,خود را امید کسیدی معرفی کرده و جای او به کار در شرکت مشغول می شود.اما امید قبل از او تلفنی سفارش کار برای تقویت سیستم یک شرکت به نام گالاتا(که قاچاقچی اسلحه هستند) را پذیرفته بود و تا جایی در کار پیش می رود که به تمامی رمزهای عبور دست پیدا می کند.در این بین سارقین (که یکی از مامورین فاسد پلیس و نامزد امید هم جز باند آنان هستند ) که در واقع همان سوءاستفاده کنندگان از هویت امید یا به عبارتی دزدان هویت او هستند از گالاتا مبلغ عظیمی پول دزدیده و اشتباها به حساب امید کسیدی واریز می کنند.از سوی دیگر پلیس اینترپل مدت هاست که به دنبال این سارقین است,به همین خاطر امید را زیر نظر دارد و در زمان آن امید را هم از این جریان مطلع می کند.در پایان با کمک پلیس طی یک درگیری بین سارقین و افراد گالاتا- که مالباخته اند و خود نیز خلافکار- و پلیس درگیری  نهایی رخ می دهد.سارقین دستگیر شده تا از طریق آنان دیگر اعضای باند شناسایی شوند و امید کسیدی یا کلاروس که هنوز موفق نشده هویت واقعی خود را ثابت کند برای اینکه تا آخر عمر مجبور نباشد از سایه ی خود فرار کند و البته دیگر هم تحت نظارت نباشد می پذیرد که یک هویت جدید داشته باشد تا بتواند با آرامش به زندگی خود ادامه دهد.

 

ژانر فیلم

فیلم در ژانر اکشن(حادثه ای),پلیسی و ژانر فضای مجازی ساخته شده.البته فضای غالب فیلم به مدد رمزگان فنی چون نورپردازی های مایه تیره,ارتفاع بالاتر از چشم دوربین,نماهای بسیار درشت برای القائ لحظات حیاتی و همچنین استفاده از موسیقی مهیج,بیشتر فضای حادثه ای است.اما در آن شواهدی هم مبنی بر جریان فیلم در فضای مجازی دیده می شود:

آغاز فیلم یعنی تیتراژ فیلم با نرم افزار گوگل ارت است که بعد تصاویر آن تبدیل به عدد می شود.این اشاره به برترین خصیصه ی فضای مجازی یعنی دیجیتالی (عددی)بودن دارد.

ما حتی شاهد خصوصیت تعاملی بودن این فضا هم هستیم.در طی فیلم با پیغام های متعددی از سایتها مواجه می شویم که مثلا از کاربر به دلیل انتخاب بانکشان تشکر می کند یا مثلا کاربر از سیستم سوالی می پرسد و پاسخ دریافت می کند.

فضای مجازی فضای سازه های هوشمند است.سازه هایی که اطلاعات را با برنامه ریزی قبلی به صورت کد دریافت کرده و بعد کاربر را با یک کلیک یا فشار یک دکمه به خواسته اش می رسانند.در صحنه ای می بینیم که امید کسیدی با یک کلیک متن ایکیل خود را از انگلیسی به ترکی ترجمه می کند.

چت,کافی نت,کامپیوتر جیبی,کارآن لاین,جستجو در اینترنت ,ایمیل وهک کردن همه کلیدواژه های مهمی هستند که در فیلم بر قوت ژانر فضای مجازی آن می افزایند.در مورد فضای پلیسی فیلم هم باید به حضور مداوم پلیس در فیلم و سروسامان یافتن ماجرا با کمک وحمایت او اشلره کرد که سبب می شود بتوانیم فیلم را در ژانر پلیسی هم دسته بندی بکنیم.

 

موسیقی فیلم

فیلم متناسب با فضای دوفرهنگی(غربی – شرقی) ,از یک موسیقی تلفیقی برخوردار است.موسیقی در جایی موسیقی بومی و سنتی ترکی است و در جایی موسیقی هیجان آور غربی .در هر دونوع این موسیقی ها توانسته اند هم فضای فرهنگی  را به بیننده القا کنند(یعنی به بیننده شناخت بدهند) وهم آن هیجان مناسب با فضای حادثه ای و پلیسی را در او برانگیزد(اشاره به نقش حسی,هیجانی موسیقی فیلم)

موسیقی فیلم اثر استیفن اندلمن است که از سال ۹۱ تا ۲۰۰۸ آهنگسازی ۴۱ فیلم را بر عهده داشته که اکثرا اپیزود های تلویزیونی بوده است.

عوامل فیلم

چارلز وینکلر (کارگردان):از ۱۹۸۷ در مقام کارگردانی بوده است ولی بیشتر کارگردان اپیزودهای تلویزیونی.در ۹ فیلم نقش آفرینی کرده که یکی از آنها همین شبکه ۲  است که در نقش کارمند سفارت بازی کرده است. 

 

راب کون(تهیه کننده و نویسنده):از سال ۱۹۹۰ تا ۲۰۰۸ تهیه کنندگی ۱۷ فیلم را بر عهده داشته که بعضی از آنها اپیزودهای تلویزیونی بوده است.اما تا به حال فقط ۲ بار در مقام نویسنده بوده که آنها هم در شبکه ۱(به کارگردانی ایروین وینکلر - پدر چارلز وینکلر)و شبکه ۲ بوده است.

 

شخصیتها و بازیگران

امید کسیدی با بازی نیکی دلوچ

امید کسیدی یک زن غربی اهل امریکا و یک کامپیوترآنالایزر است.چهره و ظاهرش کاملا غربی است.موهای روشن و چشمان آبی.قد متوسط.زبر و زرنگ,جسور و حرفه ای در کارش.یک شخصیت مصمم و تلاشگر که به آنچه قصد  می کند میرسد.نماد یک غربی موفق والبته جذاب و دوستداشتنی به طوری که بیننده مایل است با اوهمذات پنداری کند.

نیکی دلوچ:متولد 1979 جرجیای آمریکا است.بیشتر ازآنکه در سینما مطرح باشد در سریالهای تلویزیونی سابقه دارد.ظاهر جذاب و شیطنتی که در چهره اش هست و همچنین بدن منعطفش او را برای ایفای نقش امید کسیدی مناسب کرده است.

 

جیمز(نامزد امید)با بازی نیل هاپکینز

یک تبهکار حرفه ای که پلیس مدتهاست که به دنبالش است.موجودی بسیار بی رحمی که با سوء استفاده از هویت نامزدش مسسب به دردسر افتادن اومی شود.ظاهر آراسته و زیبایی دارد و به نوعی نماد زرق و برق ظاهری غرب است.

نیل هاپکینز:متولد 1977 در نیوجرسی.او هم مانند نیکی دلوچ بازیگر مطرح سینمایی نیست و در اکثرا در اپیزودهای تلویزیونی ایفای نقش کرده است.چهره اش کاملا غربی است(موهای روشن و چشمان آبی) و به نظر خوسرد می آید.اثری از استعداد تبهکاری در چهره اش دیده نمی شود و شاید اصلا به دلیل همین ظاهر فریبنده اش برای نقش یک انسان ریاکار خلافکار مناسب تلقی شده باشد.

 همانطور مشخص است عوامل اصلی فیلم از سابقه داران در عرصه ی تلویزیون هستند تا سینما.

زی زی جکسون با بازی کگان کنر تریسی

وسیله ی سوءاستفاده از هویت امید کسیدی یا شاید به نوعی قربانی ساده لوح یک تشکیلات تبهکاری که به دلیل به خطر انداختن منافع و اطلاعات تشکیلات کشته می شود.یک انسان ضعیف و ترسو که به راحتی گول می خورد و حتی تسلیم می شود.علی رغم معرفی اش در فیلم به عنوان یک غربی اصلا ظاهرش شبیه غربی ها نیست و شاید به دلیل همین ظاهرغیرغربی کگان کنر تریسی است که برای نقش یک ساده لوح که از وی استفاده شده انتخاب شده است.

دکتر کاواک با بازی بازیگر ترکیه ای دمت آکبگ

یک دکتر روانکاو و مامور فاسد پلیس که با یک باند تبهکاری همکاری می کند.چهره ی بسیار سردی دارد - که تا نیمی از فیلم که هنوز آشکار نشده که یک تبهکار است – که نوعی عقلانیت و جدی بودن را در موردش به ذهن متبادر می کند.ظاهر چندان زیبایی ندارد.هر چه باشد نماد یک شرقی تبهکار است.حتی تا زمانی که هویتش بر ملا نشده هم مخاطب احساس می کند خیلی از او خوشش نمی آید.چهره ی بی روح با گریم مات ومدل موهای رسمی و همچنین فیزیک خشک و جدی دمت آکبگ او را برای ایفای چنین شحصیت منفوری آماده کرده است.

رکسلانا با بازی بازیگر ترکیه ای سبنم دونمز

پلیس اینترپل است که در آغاز فیلم در نقش یک مهماندار مهربان و خونگرم ترک با او آشنا می شویم.تنها فردی که امید کسیدی در ترکیه می شناسد وبه او اعتماد می کند و در پایان هم به کمک او از مخمصه نجات می یابد.ظاهر سبنم دونمز ظاهری کاملا شرقی است(موها ی مشکی و میمک صورت) و یک مهربانی در چهره اش وجود دارد که او را بیشتربرای ایفای نقش یک پلیس دلسوز آماده کرده تا یک پلیس آگاه و حرفه ای.در واقع سادگی و مهربانی و دلسوزی او در نقش یک مهماندار بیشتر قابل پذیرش است تا یک پلیس اینترپل.

 

 

فیلم چه می گوید؟

o       سرقت هویت دغدغه ی اصلی قهرمان فیلم است.هویت این آدم به عنوان یک انسان مدرن در اسم و پاسپورت و کارت اعتباری و گواهینامه اش معنا می یابد.حال که همه ی اینها از او دزیده شده گویی که اعتبارش از بین رفته است.

 

o       تحت نظارت بودن,تحت کنترل بودن و از بین رفتن حریم شخصی:در فیلم بالغ بر 20 نما داریم که در واقع از چشم یک دوربین هستند.دوربینی که امید کسیدی را زیر نظر دارد.همچنین بارها در صحنه های متفاوت شاهد نماهای درشت بسیاری از دوربین های مداربسته و اتاقهای مانیتورینگ هستیم که نشان می دهد امید کسیدی مداما تحت نظارت و کنترل است.

 

o       وابستگی انسان مدرن به قراردادهایی که خود بنا کرده و به تکنولوژی هایی که روزی برای رفع مشکلی آنها را اختراع کرده که حالا بلای جانش می شوند یا با نبودشان از هستی ساقط  میشود-ودر نهایت هم برای رهایی از شر هویت به سرقت رفته اش ناچار است بمیرد یعنی با آن هویت مسروقه بمیرد و زندگی خود را با یک هویت جدید آغاز کند – یکی دیگر از دغدغه های فیلم است.

 

o       در صحنه هایی مداما می بینیم که امید از کامپوتر جیبی اش استفاده می کند.حتی به وسیله ی آن می تواند آژیر خطر را کنترل کند ولی در جای دیگر علامت همین کامپوتر جیبی راهنمای تعقیبش می شود.درگیری انسان با تکنولوژی و دردسر شدن این تکنولوژی ها  و به بیانی دیگر کار کرد ها و کژکارکردهای تکنولوژی و رسانه ها یکی دیگر از مضامین اصلی این فیلم است.در لحظه لحظه ی این فیلم شاهد درگیری انسان با تکنولوژی و رسانه هستیم.در فرودگاه که با موبایل خود مشغول است.در هواپیما که با لپ تاپ به اینترنت وصل است.بوسیله ی اینترنت از وضع پیش آمده آگاهی می یابد.از طریق هک کردن ایمیل رئیس بانک به میلیونها دلاری که در حسابش است و به دلیل نداشتن کارت شناسایی نمی تواند به آنها برسد دست می یابد و مواردی دیگر.

 

o       جدال هویت مجازی و هویت واقعی فرد که همیشه به پیروزی هویت مجازی او منجر می شود.او را از روی هویت مجازی اش می شناسند.با تکیه بر هویت ثبت شده اش در فضای مجازی می خواهند او را مجازات کنند.اعتماد انسان به تکنولوژی تا حدی است که به ثمره ی آن یعنی هویت مجازی بیشتر اعتماد دارد تا هویت واقعی فرد.

 

 

o      امنیت در فضای مجازی

امروزه یکی از دغدغه های اصلی مسئله ساز در فضای مجازی,امنیت در این فضاست که بخشی از آن امنیت اطلاعات است که با هک کردن و هرزنامه ها به خطر می افتد.این مشکل بزرگ فضای مجازی در این فیلم با هک کردن و سرقت اطلاعات هویتی فرد نشان داده می شود.

 

 

o      نقصان های جامعه ی عصر جدید

در آغاز فیلم امید کسیدی درحین فراربا جملاتی, یک دید کلی از واقعیت های امروز جامعه ی جهانی به بیننده میدهد: اینکه پدر و مادرش 3 دختر می خواستند. "امید,وفا و نیکوکاری ".3عنصر مهم برای زندگی انسانی.اما فوا و نیکوکاری به دلیل سقوط هواپیما به دنیا نمی آیند.در واقع وفا و نیکوکاری در جهان امروز وجود ندارند.اصلا نمی توان در دنیای امروز که تحت سلطه ی تکنولوژی است سراغی از وفا و نیکوکاری گرفت.اما امید وجود دارد.یعنی باید وجود داشته باشد.کمی بعد امید به نقل از پدرش می گوید "گاهی وقتها آدم هیچی نداره جز یه اسم,امید" در واقع به دلیل هین هم لفظی کلمه ی امید به عنوان اسم فرد وهمچنین به معنای امیدواری نوعی ایهام به همراه آورده که کمک کرده زبان فیلم در آغاز تمثیلی باشد و برای بیان از بین رفتن وفا ونیکوکاری در جامعه ی مدرن امروز ازتمثیل استفاده کند.حال تمثیل واژه ی امید از این جمله واضح می شود که در جهان امروز گاهی آدم چیزی جز امید نداره.علاوه بر این نقل قول امید کسیدی از پدرش با آن جمله ی"گاهی وقتها آدم هیچی نداره جز یه اسم,امید" علاوه بر کنایه به امیدواری, به هویت و اهمیت آن هم اشاره کرده.یک جمله ی تمثیلی با دو معنای نهفته در آن که در واقع دو معنای اصلی فیلم هستند:امید و هویت.اما یک نکته ی جالب توجه دیگری وجود دارد وآن این است که وفا و نیکوکاری ,عناصری هستند که توسط دیگران در زندگی انسان وارد می شوند.یعنی در صورت وجود دیگری وفا و نیکوکاری معنا می یابد.وفا و نیکوکاری در ارتباط با غید خود است که وجود می یابند.ما به کسی وفا میکنیم,از دیگری انتظار وفا داریم,در حق کسی نیکوکاری می کنیم,دیگری در حق ما نیکوکاری میکند ولی امید و امیدواری مستقل از دیگری,می تواند در ما وجود یابد.منظور خودبنیادی است.حال کارگردان با تاکید بر امید به نوعی به خودبنیادی و استقلال از غیر خود هم اشاره کرده است.

 

o      رویارویی فرهنگها

فیلم در یک فضای بین فرهنگی هم قرار گرفته است.البته به جز قسمتی از ابتدای فیلم که در سانتا مونیکا اتفاق می افتد,بقیه ی ماجرا در ترکیه است.کشوری که از نظر موقعیت جغرافیای نیمی از آن در آسیا و نیمی دیگر در اروپا قرار دارد ولی در مقابل آمریکا می توان آن را یک فرهنگ شرقی حساب کرد.فیلم در بسیاری از صحنه ها این تقابل فرهنگ شرقی و غربی که در نهایت به برتری فرهنگ غربی می انجامد نمایان است.در صحنه های آغازین فیلم نامزد امید او را از رفتن به استانبول برحذر می دارد به این دلیل که آن جا را ناامن و پر از خرابکار می داند.ود امید هم قبل از قبول پیشنهاد کار از وزارت خارجه در مورد امنیت استانبول پرس و جو کرده.در صحنه ای دیگر که درتاکسی است با مداما زیر لب می گوید م نمی ترسم,نگران نیستم.در واقع این  استفهام انکاری بیانگر نگرانی عمیق و دلهره ی او از سفر به استانبول است.دز صحنه ای دیگر شاهد مقایسه ی مهارت یک زن غربی در هک کردن ایمیل و مهارت یک زن شرقی در فال قهوه گرفتن هستیم.حتی کارگردان از رمزگان فنی هم برای نشان دادن برتری فرهنگ غربی استفاده کرده.در صحنه ی کوتاه سانتا مونیکا از نورپردازی مایه روشن و رنگهای گرم استفاده شده که معانی خوش بینی و تحرک و انگیزش را متبادر می کند و به نوعی گواه آن زرق وبرق ظاهری غرب است در حالی که در عمده صحنه هایی که در ترکیه فیلم برداری شده از نورپردازی های مایه تیره برای تبادر حزن , اندوه , بدبختی ,گرفتاری و بدبینی به انضمام فضای سرد عقلانیت و خشونت به ذهن استفاده شده.(به خصوص فضاهای زندان,اتاق بارجویی و بیمارستان) و یا رنگ لباسهای امید کسیدی که لیمویی و سبز روشن و سفید است.

برتری غربی در کلیت داستان فیلم حس می شود:

در کل به نظر می رسد بخشی از جسارت که امید کسیدی داراست به دلیل غربی بودنش است.نوعی حق به جانبی که به اندازه ایست که حتی از پوشیدن لباسی که در بیمارستان به او می دهند به دلیل اینکه از رنگش خوشش نمی آید به راحتب امتناع می کند.این غربی کاملا به حقوق خود به عنوان یک شهروند خارجی آگاه است.تقاضای وکیل می کند و مداما به رفتار پلیس ترکیه با جملات جسورانه ای مثل "شما حق ندارید...." و "ازتون متنفرم..." حمله می کند.تم کلی داستان بر مافیای پول در ترکیه استوار است که با اینکه کشتار و جنگش در ترکیه است ولی قربانی اصلی آن یک آمریکایی است.باز هم شرارتها از جانب غی آمریکایی هاست در حالی که تاوان و دردسر آن برای یک آمریکایی است.نوعی نژاد پرستی که دریکی از دیالوگهای زی زی جکسون به خوبی آشکار است: " تو غربی هستی..آه...خدا رو شکر" .

اما برتری فرهنگ امریکایی به همین جا ختم نمی شود بلکه در مقابل به ضعفهای فرهنگ شرقی(ترکی)هم کنایه زده می شود.در دو صحنه های بسیاری با بهره گیری از نماهای بسیار دور برای معرفی فضا به معماری زیبا و خیره کننده ی ترکیه اشاره می شود.حتی در دو صحنه دیالوگهایی مبنی بر افتخار ترک ها به قدمت تمدن و معماری ساختمان هاشان اشاره می شود.حال این سوال در ذهن مخاطب ایجاد می شود که چگونه چنین تبهکاری هایی در چنین تمدنی رخ داده؟(به گونه ای نفی تمدن و فرهنگ کهن ترکیه).در صحنه ی دیگری بی اخلاقی یک مرد ترک (شاید نماد شرقی ها) نشان داده می شود:رئیس گالاتا به بهانه ی نظارت بر کار می خواهد به قول خودش از مصاحبت یک زن غربی(امید کسیدی)محروم نباشد و یا اشاره به خرافه پرستی ترکها مبنی بر اعتقاد به چشم زخم ویا تبهر زن شرقی در گرفتن فال قهوه.

 

o      جایگاه زن در فیلم

داستان فیلم با یک قهرمان زن جلو می رود.زنی که علی رغم مخالفت و همراهی نامزدش به کشور دیگری سفر می کند.زنی که به نامزدش,به یک مرد, وابسته نیست.زنی که شخصیت مثبت داستان است در مقابل یک مرد که شخصیت منفی و خرابکار.در صحنه های زیادی از فیلم شاهد فرار,دویدن,زدوخورد,قدرت بدنی و همچنین هوش و تبحر یک زن هستیم.به راستی چرا نویسنده قهرمان اصلی فیلم را یک زن قرار داده در حالی که به نظر می رسد که یک مرد هم می توانست قهرمان اصلی فیلم باشد؟

 

 

 

 

جمع بندی

فیلم با قرارگرفتن در ژانر فضای مجازی در کنار فضای غالب حادثه ای و پلیسی به تبهکاریها در فضای مجازی می پردازد و یکی از جرایم مجازی را به تصویر می کشد.بر استثمار انسان توسط رسانه ها و تکنولوژی تاکید می کند وبر عدم تمایل و تلاش انسان برای فرار از تحت نظارت بودن مانور می دهد.فیلم با تکیه بر اهمیت هویت به ویژه از نوع مجازی آن داستان را جلو می برد و در جریان درگیری قهرمان داستان با مشکلات متعدد بر امیدواری و اینکه همیشه جای امید هست تاکید می کند.شاید تنها راه تنفس انسان در هوای آلوده ی جهان معاصر همین امید باشد.

 

منبع عکس ها و بیوگرافی ها     www.imdb.com

 

 

 

 

 

 

 

 

نوشته شده توسط آیدا حسینی فر در جمعه 1386/09/23 ساعت 12:38 | لینک ثابت |

تعامل سالم در آموزش مجازی

"تعامل در متن آموزش از راه دور یعنی یک درگیر شدن مشارکت اشتغال فردی در فرآیند یادگیری."

نیکسون

بشر همیشه به دنبال آن بوده که بر موانع پیشرفت خود غلبه کند لذا زمانی که به دلیل عدم توسعه ی آموزش و امکانات آموزشی کثیری از انسانها به دلیل دوری از محل تمرکز امکانات آموزشی از یادگیری محروم بودند و برای کسب آن مجبور به طی مسافتها و صرف انواع هزینه های مالی,انرژی و وقت بودند ,آموزش از راه دور را راه اندازی کرد که بعدها به مدد بهره گیری از" رایانه,مخابرات و فناوریهای شبکه سازی دیجیتال "به شکل آموزش مجازی یا آموزش الکترونیک(e-learning) درآمد.

تاريخچه آموزش الكترونيكي در جهان 
"در سال 1800 ميلادي آموزش از راه دور آموزش مكاتبه اي تلقي مي شد آموزش مكاتبه اي كه با نامه نگاري توسط مدرسه يا مؤسسه هاي واجد شريط اداره مي شد و بين دانشجويان و استادان از طريق نامه نگاري ارتباط برقرار مي كرد مورد توجه دانشجويان  و دانش آموزان بود همزمان با ايالت متحده آمريكا كه در زمينه آموزش از راه دور فعاليت داشت كشورهاي اروپايي دوره هاي آموزشي را قبل از سال 1840 به صورت جزوه هاي خلاصه شده آغاز كرده بودند اولين دوره آموزشي از راه دور دانشگاهي كه در سال 1892 تأسيس شد متكي بر اداره پست اداره مي شد در اواسط قرن بيستم برنامه هاي آموزشي متنوعي نيز وجود داشت كه به سمع و نظر مخاطباني كه نمي توانستند در كلاسهاي متمركز حضور يابند مي رسيد با توجه به شهرت راديو و تلويزيون آموزش دهندگان به تكنولوژي جديدي دست يافتند كه به سيستم پستي براي ارائه آموزش متكي نبود و به اين ترتيب مجوز اولين راديوي آموزشي دانشگاهي در سال 1921 صادر شد كه اولين پايه شكل گيري آموزش الكترونيكي محسوب مي گردد در سال 1960با تكامل و پيشرفت رسانه ها ،تكنولوژي آموزش از راه دور نيز دچار تغييري شد به جاي تكيه بر سيستم پستي براي ارائه مي شد دانشگاه ها با استفاده تركيبي از ابزار چند رسانه اي مالتي مدييا و ساختارهاي اداري براي پشتيباني آموزش از دانشجويان ثبت نام مي نمايند به نحوي كه علاوه بر انگلستان و آمريكا در ساير كشور هاي اروپايي و آسيايي مؤسسات آموزش الكترونيكي توسعه يافت امروزه كلاس هاي مجازي به دليل وجود تكنولوژي هاي همگاني چون تلويزيون، راديو و همچنين فناوري هاي جديد همچون لپ تاپ دسك تاپ و شبكه هاي كامپيوتري رو به افزايش است 
مسلما اختراع تلويزيون و ويدئو بزرگترين تأثير را بر آموزش راه دور داشته است اما كامپيوتر هاي شخصي و اينترنت باعث باز آفريني چهره آموزش شده اند و موجبات يادگيري و آموزش دانشجويان را از فواصل دور فراهم كرده اند در سال 1980 پخش تلويزيوني با ظهور ماهواره خدمات برنامه اي كابل تغيير يافت و موجب تحول در صنعت آموزش الكترونيكي شد با ظهور اينترنت اولين دروس دوره كارشناسي به صورت آنلاين توسط انستيتوي فناوري نيوجرسي در سال 1984 ارائه دروس دوره كارشناسي و تحصيلات تكميلي در رشته مهندسي و اعطاي مدارك تحصيلي به دانشجو يان افتتاح كند اولين آنلين ها توسط دانشگاه فونيكس در سال 1989 ارائه شد و دانشگاه مجازي كاليفرنيا با ائتلاف 100 دانشكده ودانشگاه و با ارائه بيش از 1500 درس افتتاح شد علاوه بر آثار چاپي، برنامه هاي صوتي، تصويري و ماهواره ، اينترنت و لوح فشرده اين قابليت را دارند كه به عنوان بزرگترين رسانه براي آموزش از راه دور مطرح گردند در آموزش، از رسانه هاي مختلفي استفاده مي شود و جاي هيچگونه تعجبي نيست كه اينترنت ، جزو موارد انتخابي دانشجويان و دانش آموزان باشد با ارائه آموزش از طريق شبكه جهاني وب حتي مسافران تجاري يا دانشجويان در مناطق قرنطينه شده مي توانند از كلاس هاي مجازي دو سويه استفاده كنند و مهم نيست كه كجا زندگي مي كنند ودر چه موقعيت زماني به سر مي برند با رواج استفاده از ارتباطات ديجيتالي فرصت هاي بي شماري در زمينه آموزش الكترونيكي براي هر كسي در هر زمان و مكاني از اين جهان فراهم آمده است با تركيب تكنولوژي هاي جديد مانند انيميشن و ويدئو در سطوح مختلف با رسانه هاي قديمي تر آنلاين ، استاد آموزشي الكترونيكي مي توانند دروس دو سويه موفقي را ارائه دهد دانشجو در چنين دوره آموزشي بايد قدرت انتخاب همزمان و غير همزمان را در محيط آموزشي داشته باشد"(سایت دانشگاه صنعتی امیر کبیر)

 

تاريخچه آموزش از راه دور در ايران 
"آموزش از راه دور در كشورمان به جز تجربه كوتاه دانشگاه آزاد قبل از انقلاب و دانشگاه پيام نور مبتني بر استفاده از شيوه ارتباط از راه دور ، داراي سابقه طولاني اي نيست در پايان دهه 70 آموزش مجازي در دستور كار دانشگاه تهران قرار گرفت و پروژه هاي تحت اين عنوان آغاز شد در سال 1380 سايت آموزش مجازي دانشگاه تهران با ارائه 9 درس براي دانشجويان روزانه دانشگاه راه اندازي شد و از نيم سال اول تحصيلي همان سال، آن بهره برداري شد در همان سال وزارت علوم، تحقيقات و فناوري از تأسيس دانشگاه اينترنتي خبر داد كه تحت نظر آن وزارت ، ولي به صورت مؤسسه غير انتفاعي نوع اول در سراسر كشور خدمات آموزشي  ارائه خواهد داد به دنبال آن تعدادي از دانشگاه ها اعلام كردند كه راه اندازي آموزش الكترونيكي را جزو برنامه هاي خود قرار داده اند و در حال حضر تعدادي از آنها دروسي را به صورت تك درس براي دانشجويان حضوري خود ارائه كرده اند اندكي بعد از اقدام دانشگاه ها در استفاده از روش آموزش الكترونيكي ، آموزش وپرورش كه بزرگترين بخش آموزشي كشور است ، فعاليت هايي را در اين زمينه شروع كرد و در حال حاضر تعدادتعداد مؤسسه خصوصي نيز از روش آموزش الكترونيكي بهره مند هستند"(سایت دانشگاه صنعتی امیر کبیر)

هم اکنون دانشگاههای ایران ظرفیت پذیرش تمامی متقاضیان ورود به دانشگاه را ندارند لذا درجهت بهره مند کردن آن دسته از متقاضیانی که امکان ورود به دانشگاه را نیافتند,برخی از دانشگاهها مانند دانشگاه شیراز,اصفهان,تهران,امرکبیر و علم و صنعت اقدام به تاسیس دانشگاه مجازی کردند.در ابتدای امر سعی می شد تا دروسی که  ماهیتا با آموزش از راه درو سازگاری دارند,یعنی دروس علوم انسانی در سیستم آموزش الکترونیک تدریس شوند.شاید یکی از این عوامل این بود که در این دسته از رشته ها در مقایسه با رشته های فنی و علوم پایه نیاز به تعامل استاد-دانشجویی کم باشد و دانشجو خود به تنهایی و مستقلا می تواند فرآیند آموزش را پی گیری کند.اما امروزه با پیشرفتهای فنی و همچنین اندیشیدن تمهیداتی جهت بهبود فضای تعاملی در آموزش مجازی این امر(آموزش از راه دور)در مورد دیگر رشته ها هم امکان پذیر شده است.

به نقل از آفتاب در حال حاضر فاز عملیاتی دانشگاه علم و صنعت از بهمن ماه سال 1383 شروع شده است ودر سه رشته ی مهندسیIT مهندسی کامپیوتر(گرایش نرم افزار)وعلوم کامپیوتر در مقطع کارشناسی و دو رشته ی مهندسی کامپیوتر IT گرایش ارتباطات و گرایش مدیریت اجرایی در مقطع کارشناسی ارشد دانشجو می پذیرد.

در ذیل به تعریف معیارهای فضای تعاملی سالم و نمود آن در دانشگاه مجازی علم و صنعت پرداخته خواهد شد. دکتر غلامی,رئیس مرکز آموزش الکترونیکی دانشگاه علم و صنعت می گوید:"اساس کار ما تعامل مداوم بین استاد و دانشجوست.در این شیوه دانشجو دروس را به صورت off line دریافت کرده و در طول ترم هر زمانی که بخواهد با گذرواژه ای که توسط ما به وی داده می شود می تواند وارد کلاس شده و مطالب را دریافت کند"(آفتاب)

تعامل سالم:

تعامل سالم در آموزش مجازی زمانی پدید می آید که :

1)یک احترام دو طرفه وجود داشته باشد یعنی شرایط هر دو طرف رعایت شود.به نوعی حس بودن در فرد ایجاد کند.

به نظر این امر دراغلب کلاسهای حضوری فقط از طریق حضور غیاب انجام می شود و خیلی حس بودن را در دانشجو جز برای حضور زدن ایجاد نمی کند.اما دانشگاه مجازی اساسا به دلیل همین مشکل حضورفیزیکی فرد در کلاسهای درس به وجود آمد.در دانشگاه مجازی علم و صنعت این حس بودن فرد به دلیل ضبط شدن مطالب درسی از قبل فقط در حد پاسخگویی به سوالات در نظر گرفته می شود.

2)بتواند ایجاد تمرکز بکند

تمرکز یا عدم آن همانطور که در آموزش مستقیم هم هست تا حدی بستگی به دانشجو دارد ولی اساسا مطالب درس در دانشگاه مجازی باید به گونه ای مناسب با ماهیت الکترونیکی بودن و از راه دور بودن آموزش تدوین شود.در تولید محتوای هر درس در دانشگاه مجازی علم و صنعت این امر رعایت شده و قادر است تا تمرکز کافی را برای دانشجو به وجود آورد.(به گفته ی دکتر غلامی تهیه ی محتوای هر درس  حدود 20 میلیون هزینه داشته و سعی شده تا از مجرب ترین اساتید و امکانات برای تدوین دروس مناسب با فضای آموزس مجازی استفاده شود)

3)بتواند  حالت خلاق و ابتکاری را در فرد به وجود آورد

4)یک پارچگی بین روشهای آموزش وجود داشته باشد.

در دانشگاه مجازی علم و صنعت برنامه های درسی  به گونه ای تنظیم می شوند تا حدااثر کارایی را داشته باشند و بنابر بر نظر دانشجوی این مرکز برنامه های درسی کاملا مشخص و منظم هستند.

5)بتواند برنامه ی مشخصی ارائه دهد و کاربر را مشغول کند

در مورد دانشگاه علم و صنعت برنامه های درسی از قبل تدوین شده است و به صورت منظم و یکپارچه به دانشجو ارئه می شود.

6)بتواند خوب بیان کند

این امر در دانشگاه حضوری هم تا حد بسیار زیادی به استاد مربوطه بستگی دارد و امری مطلق و مشخص نیست.در دانشگاه مجازی علم و صنعت هم سعی شده تا از استادان مجرب و با آشنا به بیان مجازی استفاده شود.

7)بتواند آموزش در آن لحظه ای اتفاق بیافتد یعنی آموزش کند نباشد.

8)بتواند به صورت دو جانبه قابل درک باشد یعنی هم استاد درک شود هم دانشجو

9)امکان برگشت در آن وجود داشته باشد.

در دانشگاه مجازی علم و صنعت هم امکان مرور جزوه وجود دارد هم امکان بیان نظر و طرح سوال وهر سوال از هر استاد حداکثر تا 24 ساعت پاسخ داده خواهد شد و آراء و نتایج تحقیقات علمی گواه بر خروجی های این دانشگاه می باشند.

در کل می توان ادعا کرد که دانشگاه علم و صنعت دانشجو محور و درس محور است.تعامل یاد گیرنده با یاد گیرنده تا حد زیادی در حوزه ی اختیارات دانشجویان است ولی گروهها و همچنین امکان حضور در دانشگاه تا حدی امکان این امر را میسر کرده است.به رفع اشکال و پاسخگویی به سوالات دانشجویان توجه می شود.حداقل هفته ای یک بار کلاس های مجازی آن لاین با امکانات کامل کلاس درس واقعی مثل تخته و حتی فراتر از آن(میکروفون)برای رفع اشکال برگزارمی گردد.

منابع:

1)سایت دانشگاه صنعتی امیر کبیر

2)سایت آفتاب

 

نوشته شده توسط آیدا حسینی فر در شنبه 1386/09/10 ساعت 23:17 | لینک ثابت |

خرید الکترونیکی

اگر یک کشاورز باشیم ,شیرینی یک کاشت , چند برداشت را دقیق تر درک می کنیم.حتی تصور این هم برای یک کشاورز زیباست.حال این مفهموم را در فرآیند تولید و مصرف در نظر بگیرید.یعنی یک کار,بی نهایت تولید,یک کار,بی نهایت توزیع,یک کار,بی نهایت مصرف .تصور برنده بودن در مسابقه ی انرژی و حاصل,این دقیقا تاکتیک تیم دیجیتال است که پایه و اساس تولید مجازی است.

اما آیا این امر واقعا ممکن است؟اصلا فرآیند یک کار,بی نهایت تولید بر چه مبنایی است؟از چه منطقی پیروی می کند و اساسا آیا این امر در زندگی حاضر کاربردی دارد؟ اصلا تولید مجازی به چه معناست؟خصیصه ی دیجیتالی بودن فضای مجازی چگونه امکان یک کار,بی نهایت تولید را فراهم کرده است؟

مقدمه

در کار مکانیکی مجازی(تک تولید) با منطق غیر مرکزی بودن و قابل دسترسی بودن همگانی مواجه هستیم که نتیجه ی آن یک تولید برای بی نهایت مصرف در هر زمان و هر مکان می باشد.تولید مجازی تابع قانون فرسایش و اصطکاک نیست و دلیل این امر تبدیل انرژی به امواج و داده هاست (عاملی-1386) و آن زمان که اطلاعات به کد و عدد تبدیل شد همان زمانی بود که دیگر یک کار,بی نهایت تولید معنا دار شد.این خصیصه ی دیجیتالی بودن به قدری اهمیت دارد که گویی انگار فضای مجازی به دلیل همین دیجیتالی بودنش است که طرفدار دارد چراکه بخش اعظمی از بهینه بودن در همین حاصل های بی نهایت از تک تولید است که صورت می یابد.یعنی مصرف کمتر انرژی و نتیجه ی بیشتر.یک کاربی نهایت تولید,یک کار بی نهایت خدمات,یک کار بی نهایت مصرف در حالی که در فضای فیزیکی به دلیل آنالوگ بودن و بی بهره بودن از قابلیت عددی شدن, در مقابل همان مقدار انرژی ,همان مقدار تولید(بل کمتر که در این صورت متضمن ضرر است)به دست می آید یعنی یک تولید یک مصرف.اما ضرر در فضای مجازی در مورد مصرف انرژی تقریبا بی معناست چرا که در مقابل مقدار محدود انرژی - که آن هم به واسطه ی عدد کم حجم شده و از نظر استفاده هم به مرور زمان و با کسترش سواد عمومی فضای مجازی و آشنایی با جعبه ابزار آن یعنی کامپوتر- به بی نهایت محصول دست می یابیم.برای تقریب به ذهن این مفهوم به بررسی مصداقی آن می پردازم و با مثال خرید و فروش مجازی e-shopping برتری های فضای مجازی و ویژگی منحصر به فرد آن یعنی دیجیتالی بودن را دقیقتر بیان خواهم کرد.

دختری را در نظر بگیرید که در آستانه ی ازدواج است و فرصت کمی تا مراسم عروسی دارد.سنتهای جهیزیه و خرید عروسی هم همچنان سخت تر از پیش پا برجاست.حال این امر سنتی سخت می خواهد با فضای دیجیتالی منعطف و نوین اینترنت انجام شود.بی شک تهیه ی یک سری کامل از لوازم منزل بزرگترین و گسترده ترین خریدهر زندگی است.گاهی صرف 1 ماه هم افراد را موفق به خرید مورد نظرشان نمی کند.در نظر بگیرید که چقدر انرژی,وقت وپول باید هزینه شود؟در مقابل چه مقدار نتیجه حاصل می شود؟این نتیجه چقدر مطلوب است؟چقدر ضرر و زیان وجود دارد؟آیا غیر از این است که هر بار برای تهیه ی هر کدام از اقلام باید به نقطه ی خاص شهر,آن هم به تعدادی محدودی فروشگاه خاص کالای مورد نظر؟وآخر سر هم فقط از تهیه ی یکی از اقلام فارغ شد!!!

بی شک برای هر خریدی نیازمند اطلاعاتی درباره ی آن کالاهستیم در غیر این صورت خیلی راحت می توانستیم از پست کمک گرفته و کالای خود را سفارش داده و بعد در محل مورد نظر آن را دریافت کنیم ولی این فقط در صورت اطمینان از انتخاب اولیه است.طریق دقیق تری هم وجود دارد وآن e-shopping in virtual space است.

خرید الکترونیکی در فضای مجازی

سهولت در خرید الکترونیکی حاصل خصیصه ی دیجیتالی بودن فضای مجازی است و همچنین حاصل مجازی بودن تولید در این فضا ویا به عبارتی دیگر دیجیتالی بودن کار در این فضا.یک بار اتصال به شبکه,یک بار ورود به سایت (فروشگاه مجازی) ,اعمال محدودیت های مورد نظر,از کلی ترین آنها تا جزیی ترینشان(کارایی کالا,رنگ,شکل ,شرکت تولید کننده و... که قطعا اعمال همه ی این محدودیت های درخواستی در خرید فیزیکی و با توجه به قابلیت های فروشندگان خیلی به آسانی ممکن نیست) و در مقابل کسب اطلاعات بسیار,پیشنهادها و معرفی های اقلام بی شمار(بسته به اعمال محدودیت های اولیه) و حتی طرق مختلف اقدام به خرید و مراجع آن.مثلا در مورد کسب اطلاعات از کارایی کالا,قطعا همه ی فروشندگان به تمامی اطلاعات دقیق فنی و کاربردی همه ی اقلام احاطه ندارند و حتی ممکن است به دلیل انسان بودن گاهی در ارائه ی اطلاعات اشتباه کنند ولی خصیصه ی دقت در فضای مجازی که تقریبا آن را از خطا مصون داشته است خیلی کمتر مانع از کسب اطلاعات ناقص و یا اشتباه می شود.

نتیجه گیری

با توجه به مطلوب بودن حاصل خرید الکترونیک (که به آن اشاره شد) امروزه در اکثر نقاط جهان e-shopping رونق گرفته ولی این امر هنوز در ایران خیلی رایج نشده است و بازار هم چنان به صحت و قوام خود پابرجاست اما شکی نیست که فرد خریدار اگر به مزایای خرید الکترونیکی و ارزش مقدار انرژی , وقت و پول و در کل هزینه هایی که برای خریدش قرار است بپردازد آگاه باشد و در مقابل پیشرفتهای پیشنهادی ذیل در این فضا اعمال شود دیگر کمتر برای خرید به بازار رفته و به خرید الکترونیکی روی خواهد آورد.

راه کارهای پیشنهادی برای بهبود خرید الکترونیکی:

1)تجهیز کامل امکان خرید الکترونیکی به تمام قابلیتهای انسانی حتی دقیق تر.مثلا امکان لمش کالا,دیدن آن از زوایای مختلف,استشمام بو(در صورتی که کالا بو داشته باشد مثل عطر,مواد آرایشی بهداشتی)و در یک کلام ایجاد حس در این فضا

2)تجهیز کامپیوتر ها با نرم افزارهای ارزان قیمت و آسان کاربر(user friendly) برای تجربه ی حس در این فضا

3)امکان مقایسه ی همزمان چندین کالا به صورت ارائه ی اطلاعات دسته بندی شده به قابلیته,قیمت,وزن,دوام,ضمانت و...به صورت جدول یا نموداربرای مطالعه ی آسانتر.

 

نوشته شده توسط آیدا حسینی فر در شنبه 1386/09/10 ساعت 13:10 | لینک ثابت |

بررسی فضای تعاملی سایت سازمان سنجش کشور

تعاملی بودن در مقابل یکسویه بودن معنی می یابد.(عاملی-1386)تعاملی بودن یعنی ارتباط دو طرفه.یعنی در برابر هر عملی,عکس العملی باشد.این مفهوم در ریشه ی این کلمه هم که از زبان عربی آمده نیز مشخص است:تعامل از باب تفاعل است و این باب در عربی به باب مشارکت معروف است و برای مشارکت چند نفری به کار می رود ودر برگردان آن به فارسی هم از "بایکدیگر" استفاده می شود.

حال شرایط این تعاملی بودن در رسانه های جدید از طریق دیجیتالی شدن آنها فراهم می شود: "دیجیتالی بودن رسانه های جدید,امکان کنترل و عمل اداری و همچنین تصرف کردن در تولید را داراست "(عاملی-1386) ارتباط دو سویه هم همین معنا را دارد:تصرف در تولید.اصلا زمانی ارتباط از یکسویه بودن خارج می شود که در پاسخ به آن ,طرف مقابل (گیرنده)دست به تولید (پاسخ)بزند و تولید مستلزم فعالیت است پس لزوم شکل گیری فضای تعاملی , وجود یک مخاطب فعال است.بنا بر این اولین معیاری که در بررسی فضای تعاملی یک وب سایت باید مد نظر قرار گیرد این است که تا چه حد مخاطب را به فعالیت وا می دارد یا چقدر مخاطب را در گیر می کند؟بهترین راه درگیر کردن مخاطب,وارد عمل کردن اوست.(عاملی-1386)

فضای وب سایت باید به گونه ای باشد تا کاربر هم در گیر فعالیت شود و هم برای این درگیر شدنش امکان فعالیت و تولید در نظر گرفته شده باشد.مخاطب با در گیرشدن ,هیجان می یابد و با تصرف در تولید احساس فعال بودن و به دنبال کسب نتیجه ی مطلوب از تولید خود به احساس رضایت دست میابد و پس از استفاده از سایت مورد نظر خود در صورت کسب نتیجه ی مطلوب دیگر به سایت های مشابه مهاجرت نمی کند.پس هر چه قدر فضای وب تعاملی تر باشد درصد مهاجرت های مجازی هم کاهش می یابد چرا که کاربر متعامل و فعال حس پذیرفته شده تری را نسبت به تولیدات رسانه دریافت می کندو اگر در فضای توسعه ی انتخابها ,سیاست های اجتماعی این انتخاب ها را محدود کند وبه انتخاب های مخاطب توجه نکند و فرهنگ موجود به قدرکافی قدرتمند نباشد یعنی فرهنگ بهترین انتخاب جامعه اش نباشد منجر به مهاجرت مجازی می شود.(عاملی-1386)

توسعه ی هر چه بیشتر فضای تعاملی برآمده از ایده ی سرآمد بودن مصرف کننده و اندیشه ی مصرف گرایی مصرف کننده محور است و مصرف گرایی جدید هم بر مبنای قدرت انتخاب فرد است.(عاملی-1386)

معیارهای تعاملی بودن فضای وب:

1)ایجاد تنوع انتخاب

2)ایجاد تلاش در کاربر

3)پاسخ گو بودن برای کاربر

4)دنبال کردن استفاده ی اطلاعات(دستور العمل های گام به گام)

5)افزایش و تولید اطلاعات

6)فراهم کردن امکانات ارتباط بین فردی

 

بررسی میزان تعاملی بودن فضای سایت سازمان سنجش:

قبل از ارزیابی فضای تعاملی سایت سازمان سنجش کشور ابتدا به شرح حالی از تاریخچه و وظایف سازمان اشاره می شود:

"وزارت علوم و آموزش عالى وقت به منظور حل مساله گزينش دانشجو، مركز آزمون شناسي را در بهمن ماه 1347 تاسيس نمود تا با همكاري دانشگاهها، مقررات ورود به آموزش عالى را تدوين و اجرا نمايد.
با افزايش تعداد متقاضيان ورود به آموزش عالى و گسترش دانشگاهها و موسسات آموزش عالى، وجود تشكيلات وسيعتري با شرح وظايف مشخص براى گزينش دانشجو ضرورى مى نمود، لذا در بهمن ماه سال 1354 تشكيلات سازمان سنجش آموزش كشور با سه حوزه معاونت فنى و پژوهشي، اجرايي و نظارت بر امور دانشگاهها به تصويب رسيد و با همين تشكيلات تا سال 1360 به كار خود ادامه داد.
در سال 1360 بر اساس طرح ادغام سازمانهاي وابسته به وزارتخانه، سازمان سنجش آموزش كشور منحل و وظايف آن به اداره كل گزينش دانشجو در حوزه معاونت دانشجويي وزارت علوم، تحقيقات و فنآوري واگذار شد.
با توجه به حجم فعاليتهاى تحقيقاتى و اجرايي به ويژه در زمينه پذيرش و گزينش دانشجو، افزايش تعداد داوطلبان ورود به نظام آموزش عالى و حساسيت بيش از پيش مراحل مختلف امر گزينش دانشجو، در فروردين ماه سال 1368، تشكيلات سازمان سنجش آموزش كشور با سه معاونت اجرايي، فنى و پژوهشي و گزينش به تصويب سازمان امور ادارى و استخدامى رسيد و در تاريخ 28,6,1368 شرح وظايف و پستهاي مصوب سازمان ابلاغ شد.
مجددا" با توجه به گستردگي كمى و كيفى وظايف سازمان و با اندك تغييراتي در تشكيلات با هدف كيفىتر نمودن تركيب نيروي انساني و افزايش پستهاي پژوهشي و كارشناسي، تشكيلات سازمان سنجش آموزش كشور با سه معاونت اجرايي، معاونت فنى و آماري و معاونت تحقيقات آزمون و ارزيابي آموزشي، به موجب تبصره 2 ماده 8 قانون استخدام كشوري در بهمن ماه 1378 به تاييد سازمان امور ادارى و استخدامى كشور رسيد" (به نقل از سایت سازمان سنجش کشور)

1)ایجاد تنوع انتخاب:اصلی ترین سوالی که در این بخش باید به آن پاسخ داده شود این است که تنوع در این سایت چقدر است؟در پاسخ به این سوال در مورد سایت سازمان سنجش باید گفت که تنوع در این سایت کم است و فقط اطلاعات آزمونها و دفترچه های کنکور و ....را در بر می گیرد که البته این بیشتر به دلیل ماهیت وظایف سازمان می باشد.

2) ایجاد تلاش در کاربر:آیا سایت سازمان سنجش کاربر را به تلاش وا می دارد؟سایت سازمان سنجش با در نظر گرفتن بخشی برای ارسال نظرات زمینه ی این تلاش را فراهم کرده است.حتی برای ارسال سوال شرایط ارسال را طوری قرار داده است که کاربر در صورتی که سوال مورد نظر خود را در 20 سوال مطروحه ی پیش بینی شده در بخش ارسال سوال نبیند باید با شرایط خاصی سوال خود را درج کند و حتی به هنگام دریافت پاسخ سوال خود هم باید شماره ی رسید را وارد کند.

3) پاسخ گو بودن برای کاربر:سایت سازمان سنجش چقدر و چگونه پاسخ سوالات کاربر را می دهد؟سایت سازمان با در نظر گرفتن بخش راهنما به پاسخ سوالهای ابتدایی نظیر سوالات پیرامون تاریخچه , اهداف سازمان,نمودار تشکیلاتی سازمان و حتی معرفی طراحان و مجریان سایت پرداخته است.همچنین سایت دارای بخش راهنمای کاربران می باشد که توصیه های مهمی برای جستجوی سوال در سایت در آن آمده است.

سایت همچنین برای پاسخگویی به سوالاتی که مربوط به حیطه ی وظایفش نیست هم راهنمایی هایی به کاربر ارائه داده است مثلا آدرس سایت های دانشگاه آزاد,دانشگاه پودمانی,دانشگاه های خارج از کشور,دانشگاه های بدون کنکور و دانشگاه های مجازی را درج کرده است که این نشانه ی تلاش سلیت برای راهنمایی کاربر و پاسخگویی به سولات اوست.

4) دنبال کردن استفاده ی اطلاعات:سایت به خوبی کاربر را برای استفاده درست از اطلاعات راهنمایی می کند و او را قدم به قدم برای اجرای دستورالعمل ها جلو می برد.(برای جستجو ی سوال,دریافت نتیجه ی جستجو,نحوه ی درج و تایپ سوال در فرم و....) همچنین درج جملاتی مانند "برای مشاهده ی آرشیو اینجا را کلیک کنید" نشانه ی راهنمایی کاربر درسایت است.

5) افزایش و تولید اطلاعات:در مورد این معیار این سوال مطرح می شود که کاربر چقدر قدرت تصرف در تولید را دارد؟اصلا شرایط تولید برای کاربر فراهم است؟متاسفانه سایت سازمان سنجش جز بخش نظر سنجی امکان تولید چندانی را برای کاربر ندارد.

6) فراهم کردن امکانات ارتباط بین فردی:سایت با درج آدرسهای پست الکترونیک شخصی طراحان سایت تا حدی امکان این ارتباط را فراهم کرد